Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुष्करत्रितयं शुभम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

sūta uvāca | tathānyadapi tatrāsti puṣkaratritayaṃ śubham | hāṭakeśvaraje kṣetre sarvapātakanāśanam

สูตะกล่าวว่า: “ที่นั่นยังมีปุษกรสามประการอันเป็นมงคลอยู่ด้วย ในเขตหาฏเกศวร ย่อมทำลายบาปทั้งปวง”

sūtaḥSūta (the narrator)
sūtaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
tathāthus; likewise
tathā:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
anyatanother (thing)
anyat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
apialso; even
api:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
astiis; exists
asti:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
puṣkara-tritayamthe triad of Puṣkara (three Puṣkaras)
puṣkara-tritayam:
Karta/Predicate-noun (विधेय)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक) + tritaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (puṣkarasya tritayam)
śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; विशेषण (qualifier)
hāṭakeśvarajein/pertaining to Hāṭakeśvara
hāṭakeśvaraje:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Roothāṭakeśvara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तद्धित-प्रत्ययज (ज/ja = ‘born in/pertaining to’)
kṣetrein the sacred field/region
kṣetre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
sarva-pātaka-nāśanamdestroyer of all sins
sarva-pātaka-nāśanam:
Visheshana/Predicate-adjective (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + pātaka (प्रातिपदिक) + nāśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (sarveṣāṃ pātakānāṃ nāśanam)

Sūta

Tirtha: Puṣkara-tritaya (threefold Puṣkara) in Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kund

Listener: Ṛṣis / dvija-uttamāḥ (addressed audience)

Scene: Sūta, seated in a forest-āśrama assembly, points toward a sacred landscape where three lotus-like pools shimmer near a Śiva shrine of Hāṭakeśvara; pilgrims approach with folded hands.

S
Sūta
H
Hāṭakeśvara-kṣetra
P
Puṣkara-tritaya

FAQs

Purāṇic sacred geography teaches that certain tīrthas, approached with faith, are powerful aids for purification and dharmic renewal.

The Hāṭakeśvara-kṣetra is the setting, and within it the Puṣkara-tritaya (three Puṣkara sacred waters) is praised.

Not explicitly in this verse; it introduces a sin-destroying tīrtha, typically implying pilgrimage and sacred bathing (snāna) in context.