Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

द्वितीये च तथा प्राप्ते तृतीये च विशेषतः । यावत्पश्यामि प्रत्यूषे तावद्गौरीचतुष्टयम् । जातं रत्नमयं तच्च मया यत्परिपूजितम्

dvitīye ca tathā prāpte tṛtīye ca viśeṣataḥ | yāvatpaśyāmi pratyūṣe tāvadgaurīcatuṣṭayam | jātaṃ ratnamayaṃ tacca mayā yatparipūjitam

ครั้นวันที่สองมาถึง และยิ่งเมื่อวันที่สามมาถึงเป็นพิเศษ ยามรุ่งอรุณข้าพระองค์ได้เห็นพระคุรีปรากฏเป็นสี่ภาค. รูปนั้นส่องประกายดุจรัตนะ และข้าพระองค์ได้บูชาตามพิธีด้วยความเคารพอย่างเต็มเปี่ยม

द्वितीयेon the second (lunar day)
द्वितीये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तिथिनाम (name of lunar day)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)
प्राप्तेwhen it had come/arrived
प्राप्ते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र+आप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute) with ‘द्वितीये’
तृतीयेon the third (lunar day)
तृतीये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तिथिनाम
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: especially)
यावत्as long as
यावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाण/अवधिवाचक (correlative: as long as)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
प्रत्यूषेat dawn
प्रत्यूषे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रत्यूष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन
तावत्so long
तावत्:
Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतावत् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाण/अवधिवाचक (correlative: so long/that long)
गौरीचतुष्टयम्the quartet of Gaurī (four forms)
गौरीचतुष्टयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक) + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गौर्याः चतुष्टयम् = a set of four of Gaurī)
जातम्born, manifested
जातम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘गौरीचतुष्टयम्’)
रत्नमयम्made of jewels
रत्नमयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘गौरीचतुष्टयम्’)
तत्that
तत्:
Anuvartya/Reference (Resumptive/अनुवर्त्य)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय (conjunction)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
परिपूजितम्worshipped fully
परिपूजितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि+पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘यत्/तत्’)

Narrator-devotee (a female votary speaking in first person within the Tīrthamāhātmya narrative)

Listener: Viṣṇu (implied)

Scene: At dawn on the second and especially the third day, Lakṣmī beholds Gaurī in a fourfold manifestation, shining like jewels; she performs full worship to that radiant form.

G
Gaurī
P
Pārvatī

FAQs

Steady, time-bound devotion (especially at dawn) culminates in transformative darśana and intensified sacred presence.

The wider episode points toward Hāṭakeśvara-kṣetra, where Gaurī’s fourfold form is later to be established and revered.

Dawn-time darśana and complete worship (paripūjā) of the manifested Gaurīcatuṣṭaya.