Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

तस्माद्वद महाभागे मृन्मयां पंचपिंडिकाम् । नित्यमर्चयसि त्वं किं सौभा ग्यस्य विवर्धनम्

tasmādvada mahābhāge mṛnmayāṃ paṃcapiṃḍikām | nityamarcayasi tvaṃ kiṃ saubhā gyasya vivardhanam

เพราะฉะนั้น โอ้สตรีผู้มีบุญยิ่ง โปรดบอกเราเถิดว่า ‘ปัญจปิณฑิกา’ ก้อนดินห้าก้อนนั้นคืออะไร ที่ท่านบูชาทุกวันเพื่อเพิ่มพูนศุภมงคลแห่งความเป็นภรรยา?

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; तस्मात् = therefore (ablatival adverb)
वदtell (me/us)
वद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि) (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाभागेO fortunate lady
महाभागे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; ‘महाभागा’ इत्यस्य सम्बोधनरूपम्
मृन्मयाम्made of clay
मृन्मयाम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival)
TypeAdjective
Rootमृद् (प्रातिपदिक) + मयट्-प्रत्यय (कृदन्त/तद्धित)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण; ‘मृन्मयी’ = made of clay
पञ्चपिण्डिकाम्the five clay lumps/balls
पञ्चपिण्डिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + पिण्डिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; द्विगु-समासः (five-lump/balls)
नित्यम्always
नित्यम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (always)
अर्चयसिyou worship
अर्चयसि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चँ पूजायाम्) (धातु)
Formलट् (वर्तमान), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
किम्why/what
किम्:
Discourse (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; प्रश्नार्थक (why/what)
सौभाग्यस्यof good fortune
सौभाग्यस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसु + भाग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; ‘good fortune’
विवर्धनम्increase/means of increasing
विवर्धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि + √वृध् (वृधँ वर्धने) (धातु) + ल्युट् (प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रियानाम (act/means of increasing)

Saptnyaḥ (co-wives)

Tirtha: Pañcapiṇḍikā (mṛnmayī)

Type: kund

Scene: Close view of a small clay formation of five rounded lumps (pañcapiṇḍikā) on a clean altar; Padmāvatī offers flowers and water daily while co-wives watch with wonder.

P
Pañcapiṇḍikā
G
Gaurī (context)

FAQs

Purāṇic dharma often frames prosperity as supported by regular worship performed with faith and discipline.

The verse sits within a tīrtha-glorifying chapter (Tīrthamāhātmya), but this line focuses on a household rite rather than naming the site.

Daily worship (arcana) of an earthen pañcapiṇḍikā for the increase of saubhāgya.