Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

एवमुक्त्वा स विप्रर्षिरवतीर्य धरातले । गतः प्लक्षतरुं यस्मा दवतीर्णा सरस्वती

evamuktvā sa viprarṣiravatīrya dharātale | gataḥ plakṣataruṃ yasmā davatīrṇā sarasvatī

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีพราหมณ์นั้นลงสู่พื้นพิภพ และไปยังต้นปลักษะ อันเป็นที่ซึ่งพระสรัสวตีเคยอวตารลงมา

एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/ल्यप्), पूर्वकालिक-क्रिया (having said)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
विप्रर्षिःthe brāhmaṇa-sage
विप्रर्षिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र-ऋषि (प्रातिपदिक; विप्र + ऋषि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (विप्रः चासौ ऋषिः)
अवतीर्यhaving descended
अवतीर्य:
Purvakala-kriya (Absolutive/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-प्रत्यय (absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having descended)
धरातलेon the surface of the earth
धरातले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा-तल (प्रातिपदिक; धरा + तल)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धरायाः तलम्)
गतःwent
गतः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (having gone)
प्लक्षतरुम्to the plakṣa tree
प्लक्षतरुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्लक्ष-तरु (प्रातिपदिक; प्लक्ष + तरु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (प्लक्षः स तरुः)
यस्मात्from which
यस्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सम्बन्धे (from which)
अवतীर्णाdescended
अवतীर्णा:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-तॄ (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सरस्वती’ इति कर्तृविशेषणम्
सरस्वतीSarasvatī (river/goddess)
सरस्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Sūta

Tirtha: Plakṣa-tīrtha (contextual designation)

Type: kshetra

Scene: The brahmarṣi descends to earth and walks toward a great plakṣa tree beside a sacred emergence point of Sarasvatī; the air feels charged yet serene.

S
Sūta
V
Vasiṣṭha
S
Sarasvatī
P
Plakṣa tree

FAQs

Healing of sacred geography is undertaken at the very source; returning to origins is a dharmic method of restoration.

A plakṣa-associated avataraṇa-sthāna (descent point) of Sarasvatī is indicated as a sacred landmark within the tīrtha narrative.

No direct prescription; it narrates Vasiṣṭha’s movement to the sacred spot where the remedial act will occur.