Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

स कदाचिन्मृगान्हंतुं नृपः सेनावृतो ययौ । नानावृक्षलताकीर्णं वनं श्वापदसंकुलम्

sa kadācinmṛgānhaṃtuṃ nṛpaḥ senāvṛto yayau | nānāvṛkṣalatākīrṇaṃ vanaṃ śvāpadasaṃkulam

กาลครั้งหนึ่ง พระราชาเสด็จออกล่ากวาง โดยมีไพร่พลห้อมล้อม แล้วเสด็จเข้าสู่พงไพรอันหนาทึบด้วยไม้ใหญ่และเถาวัลย์นานาชนิด เต็มไปด้วยสัตว์ร้ายทั้งหลาย

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम (pronoun)
कदाचित्once, at some time
कदाचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
मृगान्deer/animals (as prey)
मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), क्रियार्थम् (purpose)
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
सेनावृतःsurrounded by an army
सेनावृतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसेना (प्रातिपदिक) + वृत (कृदन्त; √वृ 'to cover/surround')
Formतृतीया-तत्पुरुषः (instrumental determinative: 'by/with army'); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; भूतकृदन्तः (past participle)
ययौwent
ययौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
नानाvarious
नाना:
Visheshana (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनाना (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formविशेषणार्थक-अव्ययम् (indeclinable used as qualifier: 'various')
वृक्षtrees
वृक्ष:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (in compound-stem), बहुवचनार्थः (generic plural sense)
लताcreepers
लता:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootलता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया (in compound-stem), बहुवचनार्थः
कीर्णम्strewn/filled with various trees and creepers
कीर्णम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकीर्ण (कृदन्त; √कॄ/किर् 'to scatter, strew')
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-समाससमर्थः: नाना-वृक्ष-लता-कीर्णम्; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; भूतकृदन्तः
वनम्forest
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
श्वापदwild beasts
श्वापद:
Samasa-anga (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootश्वापद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रातिपदिकम् (wild beast); समासाङ्गत्वेन (as compound member)
संकुलम्crowded/teeming
संकुलम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (श्वापद-संकुलम् = 'crowded with beasts'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Scene: A king with a full retinue enters a thick forest of varied trees and creepers; shadows conceal wild beasts; banners and weapons contrast with tangled greenery.

V
Vidūratha (implied)
F
forest (vana)
A
army (senā)

FAQs

Purāṇic tīrtha legends often begin in worldly action (like a king’s hunt) that becomes the doorway to encountering sacred power.

Not named in this verse; it sets the narrative scene that will culminate in the glorification of a tīrtha within the Camatkārapura/Gayāśīrṣa cycle.

None; the verse is narrative description (itihāsa-style) rather than a ritual instruction.