Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

एतत्कर्म मया कार्यं यथा स्याद्ब्रह्मजं बलम् । त्यक्त्वा चैव निजं राज्यं चरिष्यामि महत्तपः । एवं स निश्चयं कृत्वा राज्ये संस्थाप्य वै सुतम् । नाम्ना विश्वसहं ख्यातं प्रजगाम तपोवनम्

etatkarma mayā kāryaṃ yathā syādbrahmajaṃ balam | tyaktvā caiva nijaṃ rājyaṃ cariṣyāmi mahattapaḥ | evaṃ sa niścayaṃ kṛtvā rājye saṃsthāpya vai sutam | nāmnā viśvasahaṃ khyātaṃ prajagāma tapovanam

“นี่คือกิจที่เราจักต้องกระทำ เพื่อให้พลังอันบังเกิดจากพรหมันเกิดขึ้นในเรา เราจักสละราชอาณาจักรของตน แล้วบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่” ครั้นตั้งปณิธานดังนี้แล้ว เขาสถาปนาพระโอรสผู้เลื่องชื่อว่า วิศวสหะ ขึ้นครองราชย์ และออกเดินทางสู่ป่าแห่งตบะ

etatthis
etat:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootetat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; demonstrative pronoun used adjectivally
karmaact, deed
karma:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
mayāby me
mayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3), एकवचन; instrumental
kāryamto be done, necessary
kāryam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootkārya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √kṛ (धातु) + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विधेय-विशेषण (to be done)
yathāso that, as
yathā:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formसम्बन्ध/उपमान-अव्यय; conjunction/adverb ‘so that/as’
syātmay be, might become
syāt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
brahmajamborn of Brahman, Brahma-born
brahmajam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + ja (कृदन्त/प्रातिपदिक; √jan (धातु) + ड)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः जातम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
balamstrength, power
balam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
caand
ca:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय; conjunction
evaindeed, just
eva:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय; particle
nijamone's own
nijam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnija (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
rājyamkingdom, sovereignty
rājyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
cariṣyāmiI will practice/undertake
cariṣyāmi:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√car (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
mahatgreat
mahat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
tapaḥausterity, penance
tapaḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (विसर्गान्त रूप); object of ‘cariṣyāmi’
evamthus
evam:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकार-अव्यय; adverb
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; pronoun
niścayamdecision, resolve
niścayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootniścaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Root√kṛ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
rājyein the kingdom
rājye:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; locative
saṃsthāpyahaving स्थापित/installed
saṃsthāpya:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootsam-√sthā (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त-समकक्ष अव्यय (gerund); causative sense ‘having installed/established’
vaiindeed
vai:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात; emphatic particle
sutamson
sutam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
nāmnāby name
nāmnā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; instrumental ‘by name’
viśvasahamViśvasaha (name)
viśvasaham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक) + saha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (विश्वं सहते इति/विश्वसहः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; proper name
khyātamrenowned, known as
khyātam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkhyāta (कृदन्त/प्रातिपदिक; √khyā (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; past passive participle used adjectivally
prajagāmawent forth, departed
prajagāma:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
tapovanamforest of penance, hermitage-forest
tapovanam:
Gati-Karma (Destination/गतिकर्म)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तपसः वनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Viśvāmitra (resolve) + Narrator (action summary)

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (chapter frame)

Type: kshetra

Scene: A king, resolute and calm, hands over the royal insignia to his son Viśvasaha, then turns away from the palace toward a forest hermitage, carrying minimal possessions, embodying tyāga.

V
Viśvāmitra
V
Viśvasaha
T
Tapovana

FAQs

Lasting greatness arises from tapas and self-mastery; renunciation can be a dharmic choice when aimed at higher realization.

A generic tapovana (forest of austerity) is mentioned; no named tīrtha appears in this verse itself.

Great tapas (austerity) is prescribed in principle, but no specific vrata, snāna, dāna, or japa is detailed here.