Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

वेदध्वनिर्भवेद्यत्र तत्र हर्षसमन्विता । पुलकांचितसर्वांगी सा शुश्राव च सर्वदा । त्यक्त्वा राज्योचितान्सर्वानलंकारान्सुखानि च

vedadhvanirbhavedyatra tatra harṣasamanvitā | pulakāṃcitasarvāṃgī sā śuśrāva ca sarvadā | tyaktvā rājyocitānsarvānalaṃkārānsukhāni ca

ที่ใดมีเสียงกังวานแห่งพระเวทบังเกิด นางก็ไปที่นั่นด้วยปีติ; ทั่วกายเกิดขนลุกซู่ และนางสดับฟังอยู่เนืองนิตย์—ละทิ้งเครื่องประดับและความสุขอันสมควรแก่ราชสมบัติทั้งปวง

वेद-ध्वनिःsound of the Veda (Vedic chant)
वेद-ध्वनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक) + ध्वनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भवेत्would arise / occurs
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: where)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
हर्ष-समन्विताfilled with joy
हर्ष-समन्विता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + सम्-अन्वि-इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण
पुलक-अञ्चित-सर्व-अङ्गीwhose whole body was covered with horripilation
पुलक-अञ्चित-सर्व-अङ्गी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुलक (प्रातिपदिक) + अञ्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + सर्व (प्रातिपदिक) + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (बहुपद-समास)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
शुश्रावheard
शुश्राव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (always)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootत्यज् (धातु) → त्यक्त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): having abandoned
राज्य-उचितान्befitting royalty
राज्य-उचितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + उचित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; विशेषण
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
अलङ्कारान्ornaments
अलङ्कारान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअलङ्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सुखानिcomforts/pleasures
सुखानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)

Sūta (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narration style)

Type: kshetra

Listener: dvijaśreṣṭhāḥ (addressed)

Scene: A former queen in plain garments stands near a sacrificial pavilion or temple courtyard, eyes closed in rapture, goosebumps visible, as Brahmins chant Veda; discarded ornaments lie aside.

FAQs

True merit arises from reverent śravaṇa of sacred sound; devotion to the Veda outweighs royal luxury.

This verse emphasizes the sanctity of places where Vedic recitation is heard; the exact tīrtha is not named in this single shloka.

No explicit ritual is prescribed here; it highlights śravaṇa (listening) to Vedic recitation as a devotional practice.