Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

agniṣṭomādayo yajñāḥ sarve saṃpūrṇadakṣiṇāḥ | tasya kṣetrasya purataḥ kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm

ยัญญะทั้งหลาย เช่น อัคนิษโฏมะ เป็นต้น แม้ประกอบพร้อมด้วยทักษิณาทั้งสิ้น ก็ยังไม่อาจเทียบได้แม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนแห่งบุญที่ตั้งอยู่เบื้องหน้ากษेत्रนั้น

अग्निष्टोमादयःAgniṣṭoma and others
अग्निष्टोमादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्निष्टोम (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (अग्निष्टोमः आदिः येषाम्)
यज्ञाःsacrifices
यज्ञाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (यज्ञाः)
संपूर्णदक्षिणाःwith complete fees (dakṣiṇā)
संपूर्णदक्षिणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंपूर्ण (प्रातिपदिक) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय (संपूर्णाः दक्षिणाः येषाम्)
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रस्य)
क्षेत्रस्यof the sacred place
क्षेत्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
पुरतःbefore/in comparison to
पुरतः:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक/सम्बन्धवाचक (in front of/before)
कलाम्a fraction/part
कलाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
अर्हन्तिare worth/merit
अर्हन्ति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष, बहुवचन
षोडशीम्sixteenth
षोडशीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषोडशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कलाम्)

Sūta

Tirtha: Raktaśṛṅga / Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A symbolic scale of merit: on one side, a grand soma-yajña with priests, fire altars, cows and gifts (dakṣiṇā) complete; on the other, the radiant kṣetra-gate/temple presence of Hāṭakeśvara. The kṣetra side shines overwhelmingly, indicating ‘not even a sixteenth’ comparison.

A
Agniṣṭoma (yajña)
K
Kṣetra (holy region)

FAQs

The Purāṇa elevates sacred geography: the merit of a divinely charged kṣetra can surpass even major Vedic sacrifices.

The same “that kṣetra” of Adhyāya 16—contextually the Hāṭakeśvara-associated sacred region.

No new rite is prescribed; the verse ranks merits, implying pilgrimage/attendance at the kṣetra as the superior practice.