Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 88

एवं बहुविधा वाचः प्रलपन्मणिभद्रकः । नीत्वा तैः पार्थिवोद्दिष्टैः पुरुषैः परुषाक्षरम् । बहुधा प्रलपं श्चैव कृतः शाखावलंबनः

evaṃ bahuvidhā vācaḥ pralapanmaṇibhadrakaḥ | nītvā taiḥ pārthivoddiṣṭaiḥ puruṣaiḥ paruṣākṣaram | bahudhā pralapaṃ ścaiva kṛtaḥ śākhāvalaṃbanaḥ

ดังนั้น มณิภัทรจึงพร่ำกล่าวถ้อยคำหลากหลายประการ ครั้นแล้วบุรุษผู้ได้รับแต่งตั้งจากพระราชาได้พาเขาไปท่ามกลางวาจาอันหยาบกร้าว; แม้เขาจะคร่ำครวญนานาประการ ก็ถูกทำให้แขวนคอ ห้อยอยู่กับกิ่งไม้

evamthus
evam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
bahuvidhāḥmany kinds of
bahuvidhāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootbahu-vidha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifier)
vācaḥwords/speeches
vācaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘वाच्’ (speech/words)
pralapanspeaking
pralapan:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootpra+lap (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रलपन्’ = speaking/prattling
maṇibhadrakaḥMaṇibhadraka
maṇibhadrakaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmaṇibhadraka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; व्यक्तिनाम (proper name)
nītvāhaving led
nītvā:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootnī (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), ‘नीत्वा’ = having led/taken
taiḥby those
taiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम (pronoun)
pārthiva-uddiṣṭaiḥappointed by the king
pārthiva-uddiṣṭaiḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpārthiva + uddiṣṭa (प्रातिपदिक; ‘uddiṣṭa’ = √diś (धातु) क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषण; ‘राज्ञा उद्दिष्ट’ (appointed/indicated by the king)
puruṣaiḥby men
puruṣaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
paruṣa-akṣaramharsh words
paruṣa-akṣaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootparuṣa + akṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण/कर्मपद; ‘कठोराक्षर’ (harsh words)
bahudhāin many ways
bahudhā:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootbahudhā (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/बहुविधत्ववाचक (adverb: in many ways)
pralapanspeaking
pralapan:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootpra+lap (धातु)
Formवर्तमानकाले कृदन्त; शतृ-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (पुनरुक्त)
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)
kṛtaḥwas made/became
kṛtaḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formभूतकाले कृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śākhā-valaṃbanaḥa branch-hanger (hanging from a branch)
śākhā-valaṃbanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśākhā + valaṃbana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘शाखायां अवलम्बनः’ (one who hangs from a branch)

Narrator

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A condemned man (Maṇibhadra) is led by royal attendants; the crowd’s faces show severity; he laments while being made to hang from a tree-branch at the edge of a settlement near the sacred precinct.

M
Maṇibhadra
P
Pārthiva (the king)

FAQs

The story turns from moral counsel to consequence: unrighteousness culminates in public disgrace and downfall, underscoring karmic accountability.

The episode is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya narrative frame within Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

None; it is narrative description of punishment and death within the upākhyāna.