Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

ततस्तं प्रार्थयामास गत्वा भोज्यं च स द्विजाः । तेनापि स द्विजः प्रोक्तस्तदासौ द्विजसत्तमाः

tatastaṃ prārthayāmāsa gatvā bhojyaṃ ca sa dvijāḥ | tenāpi sa dvijaḥ proktastadāsau dvijasattamāḥ

แล้วพราหมณ์ผู้นั้นก็เข้าไปหาและวอนขอภัตตาหาร ครั้นแล้วเจ้าบ้านได้กล่าวแก่พราหมณ์นั้น—โอ้ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ—ด้วยถ้อยคำดังนี้

ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
प्रार्थयामासbegged/entreated
प्रार्थयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-अर्थय् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootगम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभावरूप (gerund/absolutive)
भोज्यम्food (to be eaten)
भोज्यम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोज्य (प्रातिपदिक; √भुज् से)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
द्विजान्the Brahmins (twice-born)
द्विजान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
तेनby him/with that
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
द्विजःthe Brahmin
द्विजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
प्रोक्तःwas told/was addressed
प्रोक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (said/spoken)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then/at that time)
असौthat person (he)
असौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम (deictic: 'that man')
द्विजसत्तमाःO best of Brahmins
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana/Address (Vocative-like address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमाः)

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa)

Scene: A brāhmaṇa-pilgrim approaches a householder and respectfully asks for food; the host turns to speak, beginning to lay down conditions.

P
Puṣpa
M
Maṇibhadra

FAQs

A pilgrim’s need invites the householder’s dharma of hospitality, framed through direct dialogue.

The episode occurs within a tīrtha-māhātmya chapter; this verse itself does not specify the site.

Requesting and granting bhojana (food) as a form of charity/hospitality.