Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

भृंगवद्रटनं यस्मात्तस्य श्रोत्रसुखा वहम् । भृंगीरिटि इति प्रोक्तस्ततः स त्रिपुरारिणा

bhṛṃgavadraṭanaṃ yasmāttasya śrotrasukhā vaham | bhṛṃgīriṭi iti proktastataḥ sa tripurāriṇā

เพราะเสียงของเขาดุจเสียงหึ่งของผึ้ง อันรื่นหูยิ่ง ฉะนั้นพระตรีปุราริ (พระศิวะ) จึงขนานนามเขาว่า “ภฤงคีริฏิ”

भृङ्गवत्like a bee
भृङ्गवत्:
Viśeṣaṇa (Adverbial qualifier/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृङ्गवत् (प्रातिपदिक; भृङ्ग + वत्)
Formअव्यय; उपमानवाचक-तुल्यार्थक (indeclinable of comparison: “like/as”)
रटनम्chattering; buzzing sound
रटनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरटन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom./Acc. sg.)
यस्मात्from which; because of which
यस्मात्:
Apādāna (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Pronoun, Abl. sg.)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen. sg.)
श्रोत्रसुखाःpleasant to the ear
श्रोत्रसुखाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रोत्रसुख (प्रातिपदिक; श्रोत्र + सुख)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Masc., Nom. pl.); षष्ठी-तत्पुरुषः (śrotrasya sukham)
वहम्I carry; I bear
वहम्:
Kriyā (Predicate action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवह (धातु)
Formलट् लकार, उत्तमपुरुष, एकवचन (Present indicative, 1st person sg.)
भृङ्गीBhṛṅgī (name)
भृङ्गी:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootभृङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Fem., Nom. sg.)
इटि“iṭi” (sound/word)
इटि:
Viśeṣaṇa (Quotative/onomatopoeia)
TypeIndeclinable
Rootइटि (अव्यय/निपात-प्रातिपदिक; नामरूप)
Formअव्यय; अनुकरण-शब्द/ध्वन्यनुकरण (onomatopoetic particle)
इतिthus; as
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
प्रोक्तःwas said/called
प्रोक्तः:
Kriyā (Predicate/“was called”)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom. sg.)
ततःthereafter; from that
ततः:
Kāla/Deśa-adhikaraṇa (Temporal adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb: “thereafter/from that”)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masc., Nom. sg.)
त्रिपुरारिणाby Tripurāri (Śiva)
त्रिपुरारिणा:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिपुरारि (प्रातिपदिक; त्रिपुर + अरि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Masc., Instr. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः (tripurasya ariḥ)

Narrator

Tirtha: Bhṛṅgīriṭi-sthāpana/Śiva-sthāna (as implied by the episode)

Type: kshetra

Scene: Tripurāri (Śiva) bestows a name upon a devotee/attendant whose voice hums like a bee; the moment is intimate, auditory, and blessing-centered.

T
Tripurāri (Śiva)
B
Bhṛṅgīriṭi

FAQs

Sweet, sincere praise becomes a spiritual identity; devotion transforms one’s very name and place in the divine retinue.

The tīrtha frame remains implicit; this verse focuses on name-origin within the sacred narrative.

None explicitly; it highlights devotional praise (sound/hymn) as pleasing to Śiva.