Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 1

। सूत उवाच । एवं तं निःस्पृहं ज्ञात्वा गृहं प्रति निजात्मजम् । पिंगला दुःखसंयुक्ता व्यासमेतदुवाच ह

| sūta uvāca | evaṃ taṃ niḥspṛhaṃ jñātvā gṛhaṃ prati nijātmajam | piṃgalā duḥkhasaṃyuktā vyāsametaduvāca ha

สูตะกล่าวว่า: ครั้นรู้ว่าบุตรของตนไร้ความใคร่ในโลก ไม่หวนกลับสู่เรือนอีกแล้ว ปิงคลา ผู้เปี่ยมด้วยความทุกข์ จึงกล่าวถ้อยคำนี้แก่วยาสะ.

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Adhikarana/Prakara (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
निःस्पृहम्free from desire/indifferent
निःस्पृहम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिःस्पृह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (तम्)
ज्ञात्वाhaving known/realized
ज्ञात्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (Gerund/Absolutive)
गृहम्home
गृहम्:
Karma (Goal as object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (Preposition-like/उपपद)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय; उपपद/पूर्वसर्ग (towards)
निज-आत्मजम्his own son
निज-आत्मजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (निजः आत्मजः)
पिङ्गलाPiṅgalā
पिङ्गला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिङ्गला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दुःख-संयुक्ताjoined with sorrow/afflicted
दुःख-संयुक्ता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःख (प्रातिपदिक) + संयुक्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पिङ्गला)
व्यासम्Vyāsa
व्यासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/वृत्तान्तसूचक निपात (indeed/for emphasis)

Sūta

Scene: Piṅgalā, tearful yet composed, turns to Vyāsa and begins to speak; Vyāsa listens, heavy with grief. The absent son is implied by an empty path leading away from the home.

S
Sūta
P
Piṅgalā
V
Vyāsa

FAQs

Dispassion in one (the son) can trigger dharmic response in others, here turning grief into a resolve for sacred effort.

The verse does not name the tīrtha, but it introduces the setting where tapas and Śiva-worship will unfold in the Tīrthamāhātmya.

Not yet; it sets up Piṅgalā’s forthcoming vow of austerity.