Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 64

व्यास उवाच । पितॄणामनृणो मर्त्यो जायते पुत्रदर्शनात् । पौत्रस्यापि च देवानां प्रपौत्रस्य दिवाश्रयः

vyāsa uvāca | pitṝṇāmanṛṇo martyo jāyate putradarśanāt | pautrasyāpi ca devānāṃ prapautrasya divāśrayaḥ

วยาสะกล่าวว่า: เมื่อได้เห็นบุตร มนุษย์ย่อมพ้นหนี้ต่อปิตฤ (บรรพชน). ด้วยหลาน เทวะทั้งหลายก็ยินดี; และด้วยเหลน ก็ประหนึ่งมีที่พึ่งพาในแดนสวรรค์.

व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पितॄणाम्of the fathers/ancestors
पितॄणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन
अनृणःfree from debt/obligation
अनृणः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्-ऋण (प्रातिपदिक; नञ्-समास/उपसर्ग-निषेध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
मर्त्यःa mortal man
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जायतेis born/becomes
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
पुत्र-दर्शनात्from seeing a son
पुत्र-दर्शनात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थे (cause)
पौत्रस्यof a grandson
पौत्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
प्रपौत्रस्यof a great-grandson
प्रपौत्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रपौत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दिवा-आश्रयःa support of heaven (i.e., of the gods)
दिवा-आश्रयः:
Karta (Predicate nominal/विधेय)
TypeNoun
Rootदिवा (अव्यय/प्रातिपदिक) + आश्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (दिवा = दिवः/स्वर्गस्य इति अर्थे)

Vyāsa

Scene: A didactic tableau: Vyāsa as narrator, seated with ascetic composure, gesturing as he explains the threefold fruit—son, grandson, great-grandson—linked to pitṛs, devas, and heavenly support.

V
Vyāsa
P
pitṛ
D
deva

FAQs

It highlights the traditional householder ideal of fulfilling obligations to ancestors and gods through family continuity.

No specific tīrtha is named in this verse.

No explicit rite is stated, but the verse sits within the pitṛ-ṛṇa framework typically associated with śrāddha and ancestral duties.