Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

ऋषय ऊचुः । अमरेश्वर इत्युक्तो यो देवो ह्यमरत्वदः । केन संस्थापितो ह्यत्र किंप्रभावश्च कीर्तय

ṛṣaya ūcuḥ | amareśvara ityukto yo devo hyamaratvadaḥ | kena saṃsthāpito hyatra kiṃprabhāvaśca kīrtaya

เหล่าฤๅษีกล่าวว่า “เทวะผู้ได้ชื่อว่า ‘อมเรศวร’ ณ ที่นี้ เป็นผู้ประทานความอมตะแม้แก่เหล่าอมร ท่านใดได้สถาปนาพระองค์ไว้ ณ สถานนี้ และพระฤทธานุภาพอันศักดิ์สิทธิ์ของพระองค์เป็นเช่นไร ขอโปรดประกาศเถิด”

ṛṣayaḥthe sages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; धातुः—वच् (to speak)
amareśvaraḥAmareśvara (lord of the immortals)
amareśvaraḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootamara + īśvara (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (amarāṇām īśvaraḥ)
itithus
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
uktaḥcalled/said
uktaḥ:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु) + kta (कृत्)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (said/called)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (particle: indeed/for)
amaratva-daḥgiver of immortality
amaratva-daḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootamaratva + da (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (amaratvaṃ dadāti iti)
kenaby whom
kena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; प्रश्नवाचक
saṃsthāpitaḥwas established
saṃsthāpitaḥ:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam + sthā (धातु) + ṇic? + kta (कृत्)
Formकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), कर्मणि; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—स्थापितः (established)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (particle)
atrahere
atra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
kim-prabhāvaḥof what power/effect
kim-prabhāvaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim + prabhāva (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्न-तत्पुरुषः (kīdṛśaḥ prabhāvaḥ)
caand
ca:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
kīrtayatell (us)
kīrtaya:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootkīrt (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; धातुः—कीर्त् (to tell/proclaim)

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha: Amareśvara

Type: kshetra

Listener: Sūta

Scene: A circle of sages seated with kuśa grass and water-pots, facing the narrator; behind them rises a Śiva shrine where the liṅga is titled Amareśvara, glowing with a cool, immortal radiance.

A
Amareśvara
Ś
Śiva

FAQs

True pilgrimage begins with inquiry into a tīrtha’s origin and the deity’s grace, not merely with physical travel.

Amareśvara—presented as a Śiva-liṅga/tīrtha whose greatness (prabhāva) is about to be narrated in the Tīrthamāhātmya.

No explicit rite is prescribed here; it introduces the māhātmya by asking who established the deity and what merit it grants.