Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

चित्रांगद उवाच । न शक्नोमि महाभागे तावत्कालं प्रतीक्षितुम् । मां दहत्येष गात्रोत्थः सुमहान्कामपावकः

citrāṃgada uvāca | na śaknomi mahābhāge tāvatkālaṃ pratīkṣitum | māṃ dahatyeṣa gātrotthaḥ sumahānkāmapāvakaḥ

จิตรางคทะกล่าวว่า “โอ้ผู้มีบุญ ข้าพเจ้าไม่อาจรอคอยนานเพียงนั้นได้ ไฟแห่งกามอันยิ่งใหญ่ที่ผุดขึ้นจากกายนี้กำลังเผาผลาญข้าพเจ้า”

चित्राङ्गदःCitrāṅgada
चित्राङ्गदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्राङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Kriya-visheshana (Negation/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
शक्नोमिI am able
शक्नोमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
महाभागेO fortunate lady
महाभागे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; (महान् + भागः/भागा) ‘very fortunate’
तावत्कालम्that long time
तावत्कालम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतावत्काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (तावत् + काल) ‘so much time’
प्रतीक्षितुम्to wait
प्रतीक्षितुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), ‘to wait/expect’
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दहतिburns
दहति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एषःthis (one)
एषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
गात्रोत्थःarisen from the body
गात्रोत्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootगात्र + उत्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (गात्रात् उत्थः) ‘arisen from the body’
सुमहान्very great
सुमहान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘very great’
कामपावकःthe fire of desire
कामपावकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम + पावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (कामस्य पावकः) ‘fire of desire’

Citrāṅgada (Gandharva)

Listener: a maiden (kanyā) addressed as mahābhāgā/śobhanā

Scene: A noble man (Citrāṅgada) speaks urgently, body tense, eyes restless; a subtle aura of heat/flame motif around him to symbolize kāmāgni, while the setting hints at a refined, otherworldly precinct.

C
Citrāṅgada
K
Kāma

FAQs

Unchecked kāma is portrayed as a burning force; Purāṇic dharma repeatedly warns that desire needs restraint and right timing.

Not specified in this single verse.

None.