Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

कन्योवाच । सत्यमेतन्महाभाग नास्ति दारपरिग्रहः । तस्यर्षेः किं तु संजाता यथा तन्मेऽवधारय

kanyovāca | satyametanmahābhāga nāsti dāraparigrahaḥ | tasyarṣeḥ kiṃ tu saṃjātā yathā tanme'vadhāraya

หญิงสาวกล่าวว่า: “จริงแท้แน่นอน โอ้ท่านผู้ประเสริฐ—ท่านนั้นมิได้มีการรับภรรยาเลย แต่ข้าพเจ้าเกิดจากฤๅษีองค์นั้นจริง ๆ จงฟังจากข้าเถิดว่าเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น”

कन्याthe maiden
कन्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
सत्यम्true
सत्यम्:
Karma/Predicate complement (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; वाक्ये विधेय/विशेष्यभावे
एतत्this
एतत्:
Karma/Predicate complement (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; संकेतार्थक सर्वनाम
महाभागO fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक: महा + भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; संबोधन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negative particle)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
दारपरिग्रहःacceptance of a wife; marriage
दारपरिग्रहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदारपरिग्रह (प्रातिपदिक: दार + परिग्रह)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
ऋषेःof the sage
ऋषेः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
किम्what
किम्:
Question marker (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय-प्रयोग (interrogative particle usage)
तुbut/however
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/however)
संजाताborn/produced
संजाता:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Rootसम् + जन् (धातु) → संजात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे ‘उत्पन्ना’
यथाhow/as
यथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/उपमानार्थक (as/how)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
मेto me / my
मे:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (6th/4th), एकवचन; अत्र षष्ठी (my)
अवधारयunderstand; ascertain
अवधारय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Kanyā (Phalavatī)

Listener: Unnamed interlocutor (addressed as mahābhāga)

Scene: A maiden, composed and truthful, addresses a noble interlocutor in a hermitage setting, beginning the disclosure of her unusual birth from a celibate sage.

P
Phalavatī
J
Jābāli

FAQs

Purāṇic narratives often reconcile vows and extraordinary births by revealing hidden causes; dharma is understood through full context.

Not specified in this verse; it prepares the etiological account within the chapter’s tīrtha framework.

None; it introduces an explanatory backstory.