Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 148

मुनिरुवाच । को न मुक्तिं व्रजेत्तत्र को न शस्यतरो भवेत् । को न स्यात्क्षेमसंयुक्तः स्त्रीजने यो न रज्यते

muniruvāca | ko na muktiṃ vrajettatra ko na śasyataro bhavet | ko na syātkṣemasaṃyuktaḥ strījane yo na rajyate

ฤๅษีกล่าวว่า: “ที่นั่นผู้ใดเล่าจะไม่มุ่งสู่โมกษะ? ผู้ใดเล่าจะไม่เป็นผู้ควรสรรเสริญแท้? ผู้ใดเล่าจะไม่ตั้งมั่นในความเกษมและสวัสดี—คือผู้ไม่หลงใหลในหมู่สตรี?”

मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
व्रजेत्would go/attain
व्रजेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शस्यतरःmore praiseworthy
शस्यतरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootशस्यतर (प्रातिपदिक; शस्य + तर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तर्तीय-प्रत्यय (comparative)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कःwho
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
स्यात्would be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्षेमसंयुक्तःendowed with well-being/safety
क्षेमसंयुक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्षेम + संयुक्त (प्रातिपदिक; क्षेम + सम्-युज्-क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्षेमेन संयुक्तः = endowed with welfare/safety)
स्त्रीजनेamong women/with womenfolk
स्त्रीजने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्त्रीजन (प्रातिपदिक; स्त्री + जन)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (स्त्रियाः जनः)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
रज्यतेis attached/gets enamored
रज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरञ्ज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

Muni (sage)

Type: kshetra

Scene: A forest hermitage near a sacred ford: a muni instructs a seeker, pointing toward a distant river-ghāṭa, while symbols of restraint (water-pot, rosary) contrast with worldly allure in the background.

M
Mukti
K
Kṣema

FAQs

Detachment from sensual fixation supports kṣema (inner security) and aligns one with the path toward mukti.

No particular tīrtha is specified in this verse.

No explicit ritual is given; the prescription is ethical—non-attachment and self-restraint.