Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

यो दौःस्थ्यात्सर्वलोकानां करोति पशुरक्षणम् । कुटुम्बभरणार्थाय संतुष्टो येनकेनचित्

yo dauḥsthyātsarvalokānāṃ karoti paśurakṣaṇam | kuṭumbabharaṇārthāya saṃtuṣṭo yenakenacit

ด้วยความขัดสน เขารับใช้ผู้คนด้วยการเฝ้ารักษาฝูงสัตว์ของเขา; เพื่อเลี้ยงครอบครัว เขาพอใจในสิ่งเล็กน้อยที่ได้มาไม่ว่าประการใด

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
दौःस्थ्यात्from poverty / due to hardship
दौःस्थ्यात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootदौःस्थ्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
सर्वलोकानाम्of all people
सर्वलोकानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सर्वे लोकाः)
करोतिdoes / performs
करोति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
पशुरक्षणम्the guarding of cattle/animals
पशुरक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपशु-रक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पशूनां रक्षणम्)
कुटुम्बभरणार्थायfor the purpose of supporting (his) family
कुटुम्बभरणार्थाय:
Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootकुटुम्ब-भरण-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कुटुम्बस्य भरणस्य अर्थः)
संतुष्टःcontent
संतुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्+तुष् (धातु) → संतुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
येनकेनचित्by any means whatsoever
येनकेनचित्:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयेन केन चित् (सर्वनाम-समूह)
Formअव्ययप्रयोगः (अनिश्चित-उपायवाचक), ‘कथंचित्/यथाकथंचित्’ अर्थे

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced from Purāṇic māhātmya narration style; exact speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Camatkārapura (context)

Type: kshetra

Listener: Dvija audience

Scene: The mute cowherd stands watch over a small herd at the edge of village fields; villagers in the background; his posture is vigilant yet calm, conveying contentment despite worn clothing.

FAQs

Dharma includes humble service and honest livelihood; contentment (saṃtoṣa) is praised as a virtue even amid poverty.

The verse sets up a tīrtha-māhātmya narrative within the Nāgara Khaṇḍa; the specific site is not named in this single verse.

None here; it describes the character and livelihood of the cowherd as narrative groundwork.