Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 59

ब्राह्मण उवाच । तवार्चां मम पुत्रोऽयं स्थापयिष्यति यामिह । तामनेनैव मंत्रेण यः कश्चित्पूजयेद्द्विजः

brāhmaṇa uvāca | tavārcāṃ mama putro'yaṃ sthāpayiṣyati yāmiha | tāmanenaiva maṃtreṇa yaḥ kaścitpūjayeddvijaḥ

พราหมณ์กล่าวว่า: “โอ้ยมะ บุตรของข้าพเจ้าผู้นี้จักสถาปนาพระรูปศักดิ์สิทธิ์ของท่านไว้ ณ ที่นี้ และพราหมณ์ผู้เป็นทวิชะผู้ใดก็ตามที่บูชาพระรูปนั้นด้วยมนตร์บทนี้เอง…”

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
अर्चाम्image, idol (for worship)
अर्चाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्चा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
स्थापयिष्यतिwill install, will set up
स्थापयिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच् (causative)
Formलृट्-लकार (Simple Future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिजन्त (causative)
याम्which (her/that)
याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
ताम्that (image)
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अनेनby this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed, only
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
मन्त्रेणwith the mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
कश्चित्anyone, someone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite pronoun)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
द्विजःa Brahmin (twice-born)
द्विजः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Brāhmaṇa

Type: kshetra

Listener: Yama

Scene: A brāhmaṇa speaks to Yama, indicating a future shrine; the son stands nearby as heir, holding ritual items, envisioning the installation of Yama’s image at the sacred spot.

Y
Yama (Dharmarāja)

FAQs

Establishing a deity’s arcā and worshipping with the authorized mantra creates an enduring channel of dharmic benefit for the community.

The verse is embedded in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya; the exact geographical tīrtha-name is not included in this excerpt.

Arcā-sthāpanā (installation of Yama’s image) and its worship using “this very mantra” (anenaiva mantreṇa).