Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

ब्राह्मण उवाच । न मे स्यादनृतं वाक्यं कदा चिदपि पुत्रक । अपि स्वैरेण यत्प्रोक्तं किं पुनर्दुःखितेन च

brāhmaṇa uvāca | na me syādanṛtaṃ vākyaṃ kadā cidapi putraka | api svaireṇa yatproktaṃ kiṃ punarduḥkhitena ca

พราหมณ์กล่าวว่า: ลูกเอ๋ย วาจาของเรามิอาจเป็นเท็จได้เลย แม้คำที่กล่าวอย่างเผลอเรอก็ยังเป็นจริง แล้วคำที่กล่าวด้วยความทุกข์ยิ่งแน่นอนกว่า

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
मेmy
मे:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; सर्वनाम
स्यात्would be / may be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अनृतम्untrue
अनृतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण (वाक्यम्)
वाक्यम्statement/word
वाक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कदाever/when
कदा:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (interrogative/indefinite adverb of time)
चित्at all / ever
चित्:
Avadhāraṇa/Anirdeśa (Indefiniteness)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
Formअनिश्चितार्थक-अव्यय (indefinite particle)
अपिeven/also
अपि:
Samuccaya (Addition/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
पुत्रकO dear son
पुत्रक:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
अपिeven
अपि:
Samuccaya (Addition/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक-अव्यय (also/even)
स्वैरेणby one’s own will / freely
स्वैरेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्वैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भाववाचक-प्रयोग (as an adverbial instrument)
यत्which/that
यत्:
Sambandha (Relativizer/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
प्रोक्तम्spoken/said
प्रोक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भावः
किम्what
किम्:
Prashna (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; प्रश्नार्थक
पुनःthen/moreover
पुनः:
Sambandha (Discourse connective)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (again/then/moreover)
दुःखितेनby a distressed person
दुःखितेन:
Karaṇa/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्तृवाचक-विशेषणार्थ (one who is afflicted)
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Brāhmaṇa (father)

Listener: Putraka (addressed listener; likely a son/disciple)

Scene: A venerable brāhmaṇa, seated in a hermitage-like setting, addresses a younger listener as ‘putraka’, his face grave with sorrow, right hand raised in a gesture of solemn assertion (satya-vākya).

B
Brāhmaṇa
P
Putra (son)

FAQs

Satya (truthfulness) makes speech spiritually potent; words spoken with intense emotion are especially consequential.

No site is named in this verse; it supports the moral framework within the chapter’s tīrtha narrative.

None; the emphasis is on dharma of truthful, responsible speech.