Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23
तस्यैवं ध्यानसक्तस्य प्रादुर्भूताः समंततः । मूर्ता रोगाः सुरौद्रास्ते वातगुल्मकफात्मकाः । अष्टोत्तरशतप्रायाः प्रोचुस्तं च कृतादराः
tasyaivaṃ dhyānasaktasya prādurbhūtāḥ samaṃtataḥ | mūrtā rogāḥ suraudrāste vātagulmakaphātmakāḥ | aṣṭottaraśataprāyāḥ procustaṃ ca kṛtādarāḥ
เมื่อพระองค์ทรงแน่วแน่ในสมาธิเช่นนั้น โรคทั้งหลายที่มีรูปกายก็ปรากฏขึ้นรอบด้าน ดุจความพิโรธของทวยเทพ อันมีลักษณะเป็นวาตะ กุลมะ และกะผะ เกือบหนึ่งร้อยแปดโรค ต่างกล่าวกับพระองค์ด้วยความเคารพ
Narrator (contextual); description of Brahmā’s meditation outcome
Scene: Around meditating Brahmā, numerous personified diseases appear—fierce, varied in form—yet they speak respectfully. Visual contrast: terrifying bodies with folded hands, circling the serene creator.
FAQs
Cosmic governance includes even suffering: diseases are portrayed as instruments within a moral order, not random chaos.
No tīrtha-name appears in this verse; it serves the narrative framework of the chapter’s tīrtha-glorification.
None explicitly; the verse uses mythic imagery (manifestation of rogas) rather than prescribing rites.