Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

धर्मराज उवाच । अन्यदेहे त्वया विप्र बालभावेन वर्तता । शूलाग्रेण सुतीक्ष्णेन काये विद्धो बकः क्षितौ

dharmarāja uvāca | anyadehe tvayā vipra bālabhāvena vartatā | śūlāgreṇa sutīkṣṇena kāye viddho bakaḥ kṣitau

ธรรมราชาตรัสว่า: “โอ้พราหมณ์ ในกายอื่นคือชาติปางก่อน เมื่อท่านประพฤติด้วยความประมาทดุจเด็ก ท่านได้ใช้ปลายหลักอันคมกล้าแทงกายของนกกระสา จนมันตกลงสู่พื้นดิน”

धर्मराजःDharmarāja (Yama)
धर्मराजः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य राजा); पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अन्यदेहेin another body (in a former life)
अन्यदेहे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (अन्यः देहः); पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
त्वयाby you
त्वया:
Kartr̥ (Agent/कर्ता)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्
विप्रO brāhmaṇa
विप्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचनम्
बालभावेनwith childishness, due to being a child
बालभावेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (बालस्य भावः); पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; हेतौ/साधनत्वे
वर्तताwhile behaving/being
वर्तता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्; मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; (त्वम्) इत्यन्वयः
शूलाग्रेणwith the tip of a spear/spike
शूलाग्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशूल (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (शूलस्य अग्रेण); नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; करणम्
सुतीक्ष्णेनvery sharp
सुतीक्ष्णेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचनम्; शूलाग्र-विशेषणम्
कायेin the body
काये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्
विद्धःpierced
विद्धः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्यध् (धातु) + विद्ध (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formव्यध्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम्; पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचनम्; बक-विशेषणम्
बकःa crane
बकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

Dharmarāja (Yama)

Type: kshetra

Listener: vipra (Māṇḍavya)

Scene: Dharmarāja, dignified and impartial, narrates a flashback: a careless child pierces a crane on a sharp stake; the bird falls, foreshadowing mirrored suffering.

D
Dharmarāja
Y
Yama
M
Māṇḍavya
B
Baka (crane)

FAQs

Even seemingly minor harm done in ignorance can mature into suffering; Purāṇic dharma stresses accountability and non-violence.

No specific tīrtha is named in this verse; it serves the moral narrative within the Tīrthamāhātmya framework.

None is stated here; the verse provides a karmic explanation rather than a ritual injunction.