Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

एतत्तव कृते रम्यं कृतं वंशकुटीरकम् । मम नाथारुहाशु त्वं येन कृत्वाथ मूर्धनि । नयामि सर्वतीर्थेषु क्षेत्रेषु सुशुभेषु च

etattava kṛte ramyaṃ kṛtaṃ vaṃśakuṭīrakam | mama nāthāruhāśu tvaṃ yena kṛtvātha mūrdhani | nayāmi sarvatīrtheṣu kṣetreṣu suśubheṣu ca

“ข้าแต่นาถาของข้า เพื่อท่านข้าพเจ้าได้ทำกระท่อมไม้ไผ่น้อยอันงดงามนี้ไว้แล้ว เชิญขึ้นโดยเร็วเถิด; ข้าพเจ้าจะวางไว้เหนือศีรษะและพาท่านไปยังตีรถะทั้งปวง และเขตศักดิ์สิทธิ์อันรุ่งเรืองทั้งหลายด้วย”

एतत्this
एतत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
तवfor you; your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
कृतेfor the sake (of)
कृते:
Sambandha (Purpose/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकृत (कृ-धातु, क्त)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः/निमित्तार्थे सप्तमी-एकवचनरूपम् ‘कृते’ = ‘अर्थे/हेतोः’ (for the sake of)
रम्यम्beautiful
रम्यम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (एतत्/कुटीरकम्)
कृतम्made
कृतम्:
Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘made’
वंशकुटीरकम्bamboo hut
वंशकुटीरकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवंश + कुटीरक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम
नाथO lord
नाथ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
आरुहclimb; mount
आरुह:
Kriya (Command/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-रुह् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), शीघ्रम्
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
कृत्वाhaving done; having made
कृत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (अनन्तर/प्रस्तावार्थक)
मूर्धनिon (the) head
मूर्धनि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
नयामिI lead; I take
नयामि:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सर्वतीर्थेषुin all sacred fords
सर्वतीर्थेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि तीर्थानि)
क्षेत्रेषुin holy places
क्षेत्रेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
सुशुभेषुvery auspicious
सुशुभेषु:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + शुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; विशेषणम् (क्षेत्रेषु)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/संबन्धक)

The wife (pativratā)

Tirtha: Sarva-tīrtha-yātrā (conceptual)

Type: kshetra

Scene: The wife presents the finished bamboo hut to her husband and declares her vow: he should mount it; she will place it on her head and carry him to all sacred places.

FAQs

Selfless service becomes a vehicle for spiritual merit—devotion can literally and symbolically carry one toward tīrthas and kṣetras.

The verse praises “all tīrthas” and “beautiful kṣetras” in general, emphasizing the broader tīrtha-māhātmya ideal rather than one named location.

Implied pilgrimage observance: undertaking tīrtha and kṣetra visitation for sacred bathing and merit, supported by devoted companionship.