Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

केवलं क्षीयते लोको नैव वृद्धिं प्रगच्छति । स्वेदजा येऽपि जीवाः स्युस्तेपि याताः परिक्षयम्

kevalaṃ kṣīyate loko naiva vṛddhiṃ pragacchati | svedajā ye'pi jīvāḥ syustepi yātāḥ parikṣayam

โลกมีแต่ร่อยหรอลง มิได้เจริญขึ้นเลย แม้สรรพชีวิตที่เกิดจากเหงื่อก็ถึงความเสื่อมสิ้นโดยสิ้นเชิง

केवलम्only, merely
केवलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणवत् (adverbial use) ‘only/merely’
क्षीयतेwastes away, diminishes
क्षीयते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
लोकःthe world
लोकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
एवindeed, at all
एव:
Emphasis particle
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
वृद्धिम्growth, increase
वृद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्रगच्छतिattains, goes to
प्रगच्छति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वेदजाःsweat-born beings
स्वेदजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वेद (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे ‘स्वेदात् जाताः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho, which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
अपिalso, even
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
जीवाःliving beings
जीवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्युःmight be / are (in sense)
स्युः:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
याताःhave gone, have reached
याताः:
Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootया (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘gone/reached’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ते विशेषणम्
परिक्षयम्complete destruction, exhaustion
परिक्षयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपरि + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Sūta (continuing narration)

Type: kshetra

Listener: Brahmin audience

Scene: A panoramic depiction of a diminishing world: fewer people, empty cradles, drying ponds, insects and small svedaja life fading—an eerie stillness of non-growth.

S
Sūta

FAQs

When cosmic harmony is broken, life declines across all categories; restoration requires re-establishing dharmic order.

Not named in this verse; it describes the widespread effects that motivate divine intervention in the tīrtha narrative.

None; it is descriptive of decline rather than prescriptive of practice.