Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

अहिल्यां चकमे शक्रो गौतमस्य प्रियां सतीम् । मद्बाणैः पीडितोऽतीव स्वर्गादेत्य धरातलम्

ahilyāṃ cakame śakro gautamasya priyāṃ satīm | madbāṇaiḥ pīḍito'tīva svargādetya dharātalam

ศักระ (อินทรา) ปรารถนาอหัลยา ภรรยาผู้บริสุทธิ์อันเป็นที่รักของโคตมะ เมื่อถูกศรของเราบีบคั้นอย่างยิ่ง เขาจึงลงจากสวรรค์มายังพื้นพิภพ

अहिल्याम्Ahalyā
अहिल्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहिल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चकमेdesired
चकमे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
गौतमस्यof Gautama
गौतमस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगौतम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
प्रियाम्beloved (wife)
प्रियाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘पत्नी/प्रेयसी’ अर्थे
सतीम्virtuous
सतीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—‘पतिव्रता/साध्वी’
मत्my
मत्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-समासपूर्वपद-रूप
बाणैःby arrows
बाणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
पीडितःtormented
पीडितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपीड् (धातु) → पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘क्लिष्टः/पीडितः’
अतीवexceedingly
अतीव:
None
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय; तीव्रतावाचक (intensifier adverb)
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
एत्यhaving come
एत्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund) ‘इत्वा/गत्वा’ अर्थे; ‘आगत्य’
धरातलम्to the earth’s surface
धरातलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरातल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Kāma (Puṣpaśara)

Type: kshetra

Scene: Kāma narrates Indra’s desire for Ahalyā and his consequent suffering; Indra is shown descending from Svarga toward the earth, burdened and chastened, while the sage’s hermitage is hinted in the background.

K
Kāma
Ś
Śakra
I
Indra
A
Ahalyā
G
Gautama

FAQs

Unchecked desire leads to downfall and suffering; virtue (satītva) is upheld as an ideal.

No specific tīrtha is named in this verse; it supports the chapter’s moral-theological framing.

None is mentioned in this line.