Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 53

दक्षशापप्रशप्तेन या चंद्रेण पुरा कृता । स्वस्नानार्थं क्षयव्याधिप्रग्रस्तेन महात्मना

dakṣaśāpapraśaptena yā caṃdreṇa purā kṛtā | svasnānārthaṃ kṣayavyādhipragrastena mahātmanā

“บ่อนั้นครั้งโบราณพระจันทร์ (จันทรา) ได้สร้างไว้—เมื่อถูกคำสาปของทักษะ; มหาตมะผู้นั้นครั้นถูกโรคซูบผอมครอบงำ จึงสร้างเพื่อการสรงสนานของตน”

दक्षDakṣa
दक्ष:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (पूर्वपद)
शापcurse
शाप:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (मध्यपद)
प्रशप्तेनcursed
प्रशप्तेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√शप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (चंद्रेण)
ययाby whom/which
यया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)
चंद्रेणby the Moon (Candra)
चंद्रेण:
Karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootचंद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
पुराformerly, long ago
पुरा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (formerly)
कृताmade, constructed
कृता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; (चंद्रकूपिका) इत्यस्य विशेषणम्
स्वone's own
स्व:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (पूर्वपद)
स्नानbathing
स्नान:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (मध्यपद)
अर्थम्for the purpose
अर्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
क्षयconsumption/decline
क्षय:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (पूर्वपद)
व्याधिdisease
व्याधि:
Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootव्याधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रातिपदिकम्; समासाङ्ग (मध्यपद)
प्रग्रस्तेनseverely afflicted
प्रग्रस्तेन:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√ग्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (महात्मना/चंद्रेण)
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (Agent in passive/कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; कर्मधारयः (महान् आत्मा यस्य)

Kṣetra-devatā (Deity of the sacred site)

Tirtha: Candra-kūpikā

Type: kund

Listener: King (māhīpati)

Scene: The Moon-god, pale and diminished by kṣaya, digs or manifests a well for bathing; Dakṣa’s stern curse looms in memory while the well shines with restorative lunar light.

C
Candra
D
Dakṣa
C
Candra-kūpikā
K
Kṣaya-vyādhi

FAQs

Even celestial beings seek purification through tīrtha-snāna; sacred places are portrayed as remedies for profound afflictions.

Candra-kūpikā, attributed to the Moon’s act of creating a bathing well while under Dakṣa’s curse.

The implied practice is snāna (bathing) in the well as a purificatory and healing act, modeled by Candra himself.