Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

तस्मादाचक्ष्व नः शीघ्रं यदि किंचिन्महात्मना । क्षेत्रेत्र निर्मितं तीर्थं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

tasmādācakṣva naḥ śīghraṃ yadi kiṃcinmahātmanā | kṣetretra nirmitaṃ tīrthaṃ sarvasiddhipradāyakam

เพราะฉะนั้น โปรดบอกเราด้วยโดยเร็ว—หากมหาตมะผู้นั้นได้สถาปนา “ตีรถะ” ใดไว้ในเขตศักดิ์สิทธิ์นี้—ซึ่งประทานสรรพสิทธิและความสำเร็จทางธรรมทั้งปวง

तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
आचक्ष्वtell/describe
आचक्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√चक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
नःto us
नः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (6th Gen. or 4th Dat.), बहुवचन; अत्र चतुर्थी ("to us")
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूतम् (adverbial accusative)
यदिif
यदि:
Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction: if)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थक
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana (Agent-instrument in passive sense/करण)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—महान् + आत्मा (कर्मधारय)
क्षेत्रेin the sacred field/place
क्षेत्रे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: here)
निर्मितम्constructed
निर्मितम्:
Karma (Predicate adjective/कर्मसमानाधिकरण)
TypeVerb
Rootनिर्-√मा (धातु) → निर्मित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणरूपेण
तीर्थम्a sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; अत्र कर्म (what is to be described)
सर्वसिद्धिप्रदायकम्bestowing all accomplishments
सर्वसिद्धिप्रदायकम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + सिद्धि + प्रदायक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—सर्वसिद्धीनां प्रदायकम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

Ṛṣis (Sages), implied (question to Sūta)

Type: kshetra

Scene: ऋषयः उत्थाय हस्ताञ्जलिं कृत्वा ‘आचक्ष्व नः शीघ्रम्’ इति विनयेन याचन्ते; पृष्ठे क्षेत्रस्य जलतीर्थ-आभासः।

FAQs

Seek out and honor authentic tīrthas established by great souls, because such places are said to accelerate spiritual and worldly fulfilment when approached with faith.

The verse introduces an unnamed tīrtha in a “kṣetra” (holy field); the next verse identifies it as Vāstupada Tīrtha.

No explicit rite is stated here; the context points toward tīrtha-sevā such as snāna (bathing), darśana, and worship at the site.