Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

ततः प्रोवाच तं देवं प्रणिपत्यकृतांजलिः । ज्ञातं मया विभो सर्वं न मां त्यज तव प्रियाम्

tataḥ provāca taṃ devaṃ praṇipatyakṛtāṃjaliḥ | jñātaṃ mayā vibho sarvaṃ na māṃ tyaja tava priyām

แล้วนางกราบพระเทวะนั้น ประนมมือกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้ทรงเดช ข้าพเจ้ารู้แจ้งทุกสิ่งแล้ว โปรดอย่าทรงทอดทิ้งข้าพเจ้า ผู้เป็นที่รักของพระองค์”

ततःthen, thereafter
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/कालवाचक (then/thereupon)
प्रोवाचsaid, spoke
प्रोवाच:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootप्र+वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन
तम्him
तम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karman (Object - appositional)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; तं-विशेषण/अप्पोजिशन
प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
TypeIndeclinable
Rootप्र+नि+पत् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया (having bowed)
कृताञ्जलिःone with folded hands
कृताञ्जलिः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु, कृदन्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कृतः अञ्जलिः यस्य/कृत-अञ्जलिः); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्तृपद-विशेषण
ज्ञातम्known, understood
ज्ञातम्:
Kriyā (Predicative)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) → ज्ञात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (it is known)
मयाby me
मया:
Kartr̥/Instrument (Agent in passive / by me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental); एकवचन
विभोO Lord
विभो:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्ति (Vocative); एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karman (Object/content)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; ज्ञातम्-विशेष्य
not
:
Pratiṣedha (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
माम्me
माम्:
Karman (Object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष सर्वनाम; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन
त्यजabandon, leave
त्यज:
Kriyā (Verb)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative); परस्मैपद; मध्यम-पुरुष; एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष सर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive); एकवचन
प्रियाम्beloved (woman)
प्रियाम्:
Karman (Object - appositional)
TypeNoun
Rootप्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; माम्-विशेषण (apposition: me, your beloved)

Devī (Pārvatī/Śakti, contextually ‘the Goddess’)

Type: kshetra

Scene: Devī stands before the deity, head bowed, hands folded; her face shows remorse and devotion as she pleads not to be abandoned.

D
Devī
Ś
Śiva (as deva/vibhu)

FAQs

Humility and surrender (praṇipāta, aṃjali) are shown as the right response after realization.

The verse is embedded in a tīrtha-māhātmya chapter, but this line is a devotional plea without explicit geographic naming.

A model of bhakti conduct: praṇāma (bowing) and añjali (folded hands) as devotional etiquette.