Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

कात्यायन्याश्च तीर्थस्य शांडिल्यास्तीर्थमुत्तमम् । पतिव्रतात्वयुक्तायास्तथान्यत्तत्र संस्थितम्

kātyāyanyāśca tīrthasya śāṃḍilyāstīrthamuttamam | pativratātvayuktāyāstathānyattatra saṃsthitam

ที่นั่นมีตีรถะของกาตยายนี และมีตีรถะอันประเสริฐของศาณฑิลยา; อีกทั้งยังมีสถานศักดิ์สิทธิ์อื่นตั้งอยู่เพื่อสตรีผู้ประกอบด้วยธรรมแห่งปติวรตา (ความภักดีต่อสามี)

कात्यायन्याःof Kātyāyanī
कात्यायन्याः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकात्यायनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तीर्थस्यof the sacred ford/pilgrimage place
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
शांडिल्याःof Śāṇḍilyā
शांडिल्याः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशाण्डिल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; नाम (proper noun)
तीर्थम्a sacred place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन
उत्तमम्excellent / supreme
उत्तमम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies तीर्थम्)
पतिव्रतात्वयुक्तायाःof (her) who is endowed with wifely fidelity
पतिव्रतात्वयुक्तायाः:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootपति + व्रता + त्व + युक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formसमासः: पतिव्रता-त्व (भाव-प्रत्यय) + युक्त (युक्त = √युज् क्त); षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासार्थः (पतिव्रतात्वेन युक्ता); स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of her)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/likewise)
अन्यत्another (one)
अन्यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण/सर्वनामवत् (another)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
संस्थितम्situated / established
संस्थितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसंस्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
Formभूतकृत्-प्रत्ययान्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपसर्ग: सम्; past participle (situated/established)

Sūta

Tirtha: Kātyāyanī-tīrtha; Śāṇḍilyā-tīrtha; Pativratā-sthāna (unnamed)

Type: kshetra

Scene: A sacred complex with signifying markers: one pond/shrine for Kātyāyanī, another for Śāṇḍilyā, and a third spot where women offer lamps and flowers for marital harmony and dharma.

K
Kātyāyanī
Ś
Śāṇḍilyā
T
Tīrtha
P
Pativratā-dharma

FAQs

The Purāṇa sacralizes dharmic ideals by anchoring them in geography—tīrthas become living memorials of virtue and instruction.

Kātyāyanī-tīrtha, Śāṇḍilyā-tīrtha, and another tīrtha connected with pativratā-dharma, all located “there” in the narrative setting.

Not explicit in this verse, but the tīrtha framing implies pilgrimage observances such as snāna and reverential worship.