Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 36

सर्वास्ताः पुत्रवत्यश्च संजाता द्विजसत्तमाः । आसीत्तस्य नरेंद्रस्य शतं पंचभिरन्वितम्

sarvāstāḥ putravatyaśca saṃjātā dvijasattamāḥ | āsīttasya nareṃdrasya śataṃ paṃcabhiranvitam

โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ! นางทั้งปวงล้วนได้เป็นมารดาแห่งบุตรชาย และพระนเรนทรองค์นั้นก็มีพระโอรสหนึ่งร้อย พร้อมด้วยอีกห้าพระองค์

सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ताः)
ताःthey (those women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पुत्रवत्यःhaving sons; blessed with sons
पुत्रवत्यः:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुत्रवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ताः)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
संजाताःbecame; were born/produced
संजाताः:
Kriyā (Predicative/क्रियासमाना)
TypeAdjective
Rootसम्-जा (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भावे/स्थितौ (became)
द्विजसत्तमाःO best of Brahmins
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (द्विजेषु सत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे/विशेषणरूपेण (addressing best Brahmins)
आसीत्was
आसीत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
नरेंद्रस्यof the king (lord of men)
नरेंद्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नराणाम् इन्द्रः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शतम्a hundred
शतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पंचभिःwith five
पंचभिः:
Karana/Association (Instrument/सहभाव)
TypeNoun
Rootपञ्चन् (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (number-word), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अन्वितम्accompanied; endowed
अन्वितम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वि-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (शतम्)

Deductive: Purāṇic narrator in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha: Putrada Tīrtha (Vasiṣṭha-kṛta)

Type: kund/ghat (contextual)

Listener: dvija-sattama (addressed)

Scene: A concluding auspicious scene: the king with queens, infants symbolically represented (cradles or children), brāhmaṇas blessing, and the tīrtha in the background—signifying fulfilled vows and flourishing lineage.

N
narendra (king)
D
dvijasattama

FAQs

The Purāṇa celebrates tīrtha-phala: sacred bathing and dharmic conduct are said to yield extraordinary, lineage-sustaining blessings.

The putrada tīrtha/kuṇḍa established by Vasiṣṭha, famed as Suputradā.

Implied completion of the prior rite: bathing at the tīrtha leading to the boon of progeny.