Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

दिने त्रयोदशे प्राप्ते नाम तस्या यथोचितम् । विहितं भूभुजा तेन विप्राणां पुरतो द्विजाः

dine trayodaśe prāpte nāma tasyā yathocitam | vihitaṃ bhūbhujā tena viprāṇāṃ purato dvijāḥ

ครั้นเมื่อถึงวันที่สิบสาม โอ ทวิชะทั้งหลาย พระราชาทรงจัดพิธีตั้งนามแก่เธอโดยสมควร ตามพระราชพิธี ต่อหน้าพราหมณ์ทั้งหลาย

दिनेon the day
दिने:
अधिकरण (Time)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; Neuter, Locative (7th), Singular
त्रयोदशेthirteenth
त्रयोदशे:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Neuter, Locative, Singular (qualifying ‘दिने’)
प्राप्तेwhen (it) had arrived
प्राप्ते:
अधिकरण (Locative absolute)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; Past participle, Neuter, Locative, Singular (locative absolute with ‘दिने’)
नामname
नाम:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; Neuter, Nominative, Singular
तस्याःof her
तस्याः:
सम्बन्ध (Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; Pronoun, Feminine, Genitive, Singular
यथोचितम्as appropriate
यथोचितम्:
प्रकार (Manner)
TypeAdjective
Rootयथा-उचित (प्रातिपदिक)
Formसमासः: अव्ययीभावः (यथा + उचितम् = ‘as is proper’); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; Neuter, Nom./Acc., Singular (adverbial/adjectival use)
विहितम्was assigned/ordained
विहितम्:
क्रिया (Predicate/State)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु) + विहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; Past participle, Neuter, Nominative, Singular (predicative with ‘नाम’)
भूभुजाby the king
भूभुजा:
कर्ता (Agent of passive)
TypeNoun
Rootभू-भुज् (प्रातिपदिक)
Formसमासः: षष्ठी-तत्पुरुषः (भूः भुज्यते येन/भूभुक् = राजा); पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (कर्ता/करण), एकवचनम्; Masculine, Instrumental, Singular
तेनby him
तेन:
कर्ता (Agent/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/कर्ता), एकवचनम्; Pronoun, Masculine, Instrumental, Singular
विप्राणाम्of the brāhmaṇas
विप्राणाम्:
सम्बन्ध (Reference/possessor)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्; Masculine, Genitive, Plural
पुरतःin the presence of, before
पुरतः:
अधिकरण (Location)
TypeIndeclinable
Rootपुरतः (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्गार्थक/स्थानवाचक-अव्यय (prepositional adverb) ‘in front of’
द्विजाःO twice-born (brāhmaṇas) / the twice-born
द्विजाः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), बहुवचनम्; Masculine, Nominative, Plural

Sūta (narrative voice continuing the account)

Scene: A royal court or palace hall: the king conducts a naming ceremony on the thirteenth day; brāhmaṇas sit in front with ritual vessels, kusa grass, and a small fire; the infant is presented, and the name is proclaimed.

K
King (bhūbhuj)
B
Brāhmaṇas (vipra)

FAQs

Dharma is upheld through proper saṃskāras performed with reverence and in the presence of learned brāhmaṇas.

No tīrtha is named in this verse; it supports the larger tīrtha-mahātmya narrative by establishing dharmic conduct.

Nāmakaraṇa (naming) performed on an auspicious day, formally conducted by the king before brāhmaṇas.