Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

सा दृष्ट्वा भक्षितं सर्वं भट्टिकाख्या कुटुम्बकम् । नाग पत्न्या ततः प्राह जलमादाय पाणिना

sā dṛṣṭvā bhakṣitaṃ sarvaṃ bhaṭṭikākhyā kuṭumbakam | nāga patnyā tataḥ prāha jalamādāya pāṇinā

ครั้นนางเห็นว่าทั้งเรือนตระกูลที่เรียกว่า ‘ภัฏฏิกา’ ถูกกลืนกินสิ้นแล้ว นางจึงตักน้ำไว้ในฝ่ามือ แล้วกล่าวแก่ภรรยานาค

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having seen)
भक्षितम्eaten/devoured
भक्षितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘कुटुम्बकम्’ इति विशेषण
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; ‘कुटुम्बकम्’ इति विशेषण
भट्टिकाख्याnamed Bhaṭṭikā
भट्टिकाख्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभट्टिका + आख्या (प्रातिपदिक; ‘आख्या’ = नाम)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भट्टिकायाः आख्या यस्य/या), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; ‘सा’ इति विशेषण
कुटुम्बकम्family/household
कुटुम्बकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुटुम्बक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
नागof the serpent (nāga)
नाग:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; ‘पत्नी’ इति सम्बन्ध (नागस्य)
पत्न्याby the wife
पत्न्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
प्राहsaid/spoke
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
जलम्water
जलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having taken)
पाणिनाwith (her) hand
पाणिना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

Sūta

Scene: A devastated household scene; a grieving woman stands before a nāgī (serpent’s wife), lifting water in her palm as if making a solemn sankalpa before pronouncing a curse.

B
Bhaṭṭikā (household name)
N
Nāga-patnī (serpent’s wife)
J
Jala (water)

FAQs

Purāṇic tīrtha narratives often pivot on dharmic speech made with ritual intention, signaled by gestures like taking water in hand.

The verse continues the Ambarevatī māhātmya set in the Nāgarakhaṇḍa’s sacred locale, preparing for the next ritual-legal declaration.

A ritual gesture is indicated: taking water in the hand (jalagrahaṇa), typically associated with a solemn vow, statement, curse, or resolve.