Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

ततः प्रणम्य तान्सर्वान्साष्टांगं स महीपतिः । ततः कृतांजलिपुटः प्रोवाच विनतः स्थितः

tataḥ praṇamya tānsarvānsāṣṭāṃgaṃ sa mahīpatiḥ | tataḥ kṛtāṃjalipuṭaḥ provāca vinataḥ sthitaḥ

แล้วพระมหากษัตริย์ผู้ครองแผ่นดินได้ถวายอัษฏางคประณามแก่ท่านทั้งปวง จากนั้นทรงยืนด้วยประนมมือ แล้วตรัสด้วยความนอบน้อม

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादान/क्रमवाचक (then/thereafter)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र-नम् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘तान्’ इति विशेषणम्
साष्टाङ्गम्with all eight limbs (prostrating)
साष्टाङ्गम्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस + अष्टाङ्ग (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणरूपेण (adverb: ‘with eight limbs’)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महीपतिःlord of the earth; king
महीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमही + पति (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समासः (महीपतेः = महीयाः पतिः); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रमवाचक
कृताञ्जलिपुटःwith hands joined (in a hollowed añjali)
कृताञ्जलिपुटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिके)
Formतत्पुरुष-समासः (कृतः अञ्जलिपुटः यस्य); क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’, पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सः/महीपतिः’ इति विशेषणम्
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
विनतःbowed; humble
विनतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि-नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘सः’ इति विशेषणम्
स्थितःstood
स्थितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अवस्थावाचकः

Narrator (Purāṇic narrator; king is the actor here)

Type: kshetra

Scene: The king performs sāṣṭāṅga-pranāma before a gathered group of brāhmaṇas, then rises with folded hands, head bowed, ready to speak.

K
king (mahīpati)
B
brāhmaṇas (implied by context: tān sarvān)

FAQs

Authority becomes dharmic when it is tempered by humility and reverence toward the virtuous and learned.

The verse is part of a Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya episode; the particular tīrtha is not named in this verse alone.

The devotional act shown is aṣṭāṅga-praṇāma and añjali (folded hands), a model of respectful approach rather than a formal rite.