Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 41

अत्र श्राद्धे कृते ब्रह्मंश्चतुर्दश्यां निशाकरे । चित्रास्थिते प्रयास्यंति पितरस्तृप्तिमुत्तमाम्

atra śrāddhe kṛte brahmaṃścaturdaśyāṃ niśākare | citrāsthite prayāsyaṃti pitarastṛptimuttamām

โอ้พราหมณ์! เมื่อประกอบศราทธะ ณ ที่นี้ ในวันจตุรทศี (ขึ้น/แรม ๑๔ ค่ำ) ขณะที่พระจันทร์สถิตในนักษัตรจิตรา เหล่าปิตฤ (บรรพชน) ย่อมได้รับความอิ่มเอมสูงสุด

अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
श्राद्धेin the śrāddha (rite)
श्राद्धे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अधिकरण
कृतेwhen (it is) done
कृते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; भूतकर्मणि/भूतकाले)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; ‘श्राद्धे’ इति सह सति-सप्तमी (locative absolute)
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; ऋकारान्त/न्-प्रातिपदिक
चतुर्दश्याम्on the fourteenth lunar day
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तिथिवाचक
निशाकरेwhen the moon (is ...)
निशाकरे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘चन्द्रे’ इत्यर्थे
चित्रा-स्थितेsituated in Citrā (nakṣatra)
चित्रा-स्थिते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्रा (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘निशाकरे’ इति विशेषण; सप्तमी-तत्पुरुषार्थे ‘चित्रायां स्थितः’
प्रयास्यन्तिwill go/attain
प्रयास्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उत्तमाम्highest/excellent
उत्तमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘तृप्तिम्’ इति विशेषण

Bhagavān

Type: ghat

Listener: brahman (addressed brāhmaṇa)

Scene: A śrāddha scene at a riverside tīrtha: brāhmaṇa officiants, darbha, piṇḍas, water offerings; above, the Moon marked with Citrā symbolism; subtle presence of satisfied Pitṛs receiving offerings.

P
Pitṛs
C
Citrā (nakṣatra)
M
Moon (Niśākara)

FAQs

Service to ancestors is elevated when done at a sanctified place and auspicious time, reflecting Purāṇic dharma that links lineage duty with sacred geography.

The tīrtha described in Nāgarakhaṇḍa Adhyāya 11, presented as highly efficacious for śrāddha and Pitṛ satisfaction.

Perform śrāddha at this site on caturdaśī when the Moon is in Citrā nakṣatra.