Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

मातृतीर्थं तथैवान्यत्सर्वकामप्रदं नृणाम् । यत्र ता मातरो दिव्याः कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः

mātṛtīrthaṃ tathaivānyatsarvakāmapradaṃ nṛṇām | yatra tā mātaro divyāḥ kārtikeyapratiṣṭhitāḥ

อีกแห่งคือ “มาตฤทีรถะ” ผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวงแก่ชนทั้งหลาย—ณ ที่นั้นเหล่าพระมารดาเทวะได้ถูกสถาปนาโดยพระการ์ติเกยะ

मातृतीर्थम्Mātṛ-tīrtha
मातृतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मातॄणां तीर्थम्)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उपमानार्थक (adverb: likewise)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (particle: indeed/just)
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; विशेषण (तीर्थम्)
सर्वकामप्रदम्granting all desires
सर्वकामप्रदम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक; √दा-प्रद ‘giver’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष—‘सर्वान् कामान् प्रददाति’
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-देशवाचक (where)
ताःthose
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
मातरःmothers (Mātṛs)
मातरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन
दिव्याःdivine
दिव्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण (मातरः)
कार्तिकेयप्रतिष्ठिताःestablished by Kārttikeya
कार्तिकेयप्रतिष्ठिताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकार्तिकेय (प्रातिपदिक) + प्रतिष्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था with प्रति-; PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुष—‘कार्तिकेयेण प्रतिष्ठिताः’

Sūta

Tirtha: Mātṛ-tīrtha

Type: kshetra

Listener: dvijāḥ

Scene: A sacred tank/ford with a shrine platform bearing Saptamātṛkā icons; Kārttikeya (Skanda) performs pratiṣṭhā, placing divine Mothers in their seats; devotees approach with lamps and flowers.

M
Mātṛ-tīrtha
M
Mātṛkās (Divine Mothers)
K
Kārtikeya (Skanda)

FAQs

Devotion to the Divine Mothers and honoring their kṣetra is portrayed as a means to fulfill righteous aspirations.

Mātṛ-tīrtha, sanctified by the establishment of the Mātṛkās by Kārtikeya.

No explicit rite is stated; the verse emphasizes the tīrtha’s fruit (sarvakāma-prada).