Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

स दृष्ट्वा विपुलां भूमिं प्रासादैः परिवर्जिताम् । प्रासादार्थं मतिं चक्रे तत्र क्षेत्रे द्विजोत्तमाः

sa dṛṣṭvā vipulāṃ bhūmiṃ prāsādaiḥ parivarjitām | prāsādārthaṃ matiṃ cakre tatra kṣetre dvijottamāḥ

ครั้นทอดพระเนตรผืนแผ่นดินกว้างใหญ่ที่ปราศจากปราสาทเทวสถาน พระองค์จึงดำริ—โอ้พราหมณ์ผู้ประเสริฐ—จะสร้างปราสาท (วิหาร) ในเขตศักดิ์สิทธิ์นั้น

saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (दृश्/दर्शन) (धातु) → dṛṣṭvā (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
vipulāmvast, extensive
vipulām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
bhūmimland, ground
bhūmim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
prāsādaiḥwith palaces/buildings
prāsādaiḥ:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
parivarjitāmdevoid of, lacking
parivarjitām:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpari + √vṛj (वृज्/वर्जने) (धातु) → parivarjita (कृदन्त-भूतकर्मणि)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
prāsāda-arthamfor the purpose of a palace
prāsāda-artham:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootprāsāda (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (prāsādasya/prāsādāya arthaḥ) ‘for the sake of’
matimintention, plan
matim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
cakremade, formed
cakre:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ/करणे) (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद-स्थाने आत्मनेपद प्रयोगः), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद रूप (cakre)
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
kṣetrein the region/field
kṣetre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
dvijottamāḥO best of the twice-born
dvijottamāḥ:
Sambodhana/Address (Vocative sense/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मधारय; संबोधनार्थे प्रयोगः

Sūta

Type: kshetra

Listener: dvijottamāḥ

Scene: The king surveys an expansive, empty sacred plain—no spires, no gateways—then inwardly forms a resolve; the future temple is envisioned as a luminous outline above the ground.

K
Kṣetra
P
Prāsāda (temple)

FAQs

Creating or restoring temple infrastructure is framed as a dharmic service that re-manifests the sanctity of a kṣetra for future pilgrims.

The same Nāgarakhaṇḍa liṅga-kṣetra/ādyatīrtha region that had become obscured and is now targeted for renewal.

Temple construction (prāsāda-nirmāṇa) is introduced as the intended sacred act.