Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 67

पितामह उवाच । त्वया नान्नं क्वचिद्दत्तं कस्यचित्पृथिवीतले । तेनात्रापि बुभुक्षा ते वृद्धिं गच्छति दुर्मते

pitāmaha uvāca | tvayā nānnaṃ kvaciddattaṃ kasyacitpṛthivītale | tenātrāpi bubhukṣā te vṛddhiṃ gacchati durmate

พระปิตามหะตรัสว่า “เจ้าไม่เคยถวายทานอาหารแก่ผู้ใดบนแผ่นดินเลย เพราะเหตุนั้น แม้ที่นี่ความหิวของเจ้าก็ยิ่งเพิ่มพูน—โอ้ผู้หลงผิด”

पितामहःgrandfather / ancestor
पितामहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; सर्वनाम
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
क्वचित्ever / anywhere
क्वचित्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; देश/कालवाचक (anywhere/ever)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अन्नम्) with implied ‘was given’
कस्यचित्to someone
कस्यचित्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; अनिश्चितार्थक (to someone)
पृथिवीतलेon the surface of the earth
पृथिवीतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः तलम्)
तेनtherefore / by that (reason)
तेन:
Hetu/Karana (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन
अत्रhere
अत्र:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
अपिalso
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
बुभुक्षाhunger / desire to eat
बुभुक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुभुक्षा (प्रातिपदिक; desiderative noun from भुज्/भक्ष्)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वृद्धिम्increase
वृद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
गच्छतिgoes / grows
गच्छति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दुर्मतेO foolish-minded one
दुर्मते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सम्बोधन-प्रथमा (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Brahmā (Pitāmaha/Prapitāmaha)

Listener: the petitioner/sufferer (unnamed in given excerpt)

Scene: Brahmā speaks with calm authority, explaining the cause: ‘You never gave food on earth; therefore hunger grows here too.’ The petitioner listens, chastened.

B
Brahmā
P
Pṛthivī

FAQs

Anna-dāna is fundamental dharma; neglecting to feed others creates a karmic imprint of hunger that follows the soul beyond death.

No particular tīrtha is named in this verse; it delivers a universal dharma teaching within the tīrtha-māhātmya narrative.

The implied prescription is anna-dāna—offering food to others, especially the needy and worthy recipients.