Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

ततः क्षुत्क्षामकण्ठोऽहं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । मृतश्च संनिविष्टोहं क्षुधया परिपीडितः

tataḥ kṣutkṣāmakaṇṭho'haṃ snātvā'tra salile śubhe | mṛtaśca saṃniviṣṭohaṃ kṣudhayā paripīḍitaḥ

ต่อมา ลำคอของข้าพเจ้าแห้งผากเพราะความหิว ข้าพเจ้าได้อาบน้ำ ณ ที่นี้ในสายน้ำอันเป็นมงคล ครั้นถูกความหิวทรมาน ข้าพเจ้าก็สิ้นชีวิตและล้มลง ณ ที่นั้น

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण)
kṣut-kṣāma-kaṇṭhaḥwith throat emaciated by hunger
kṣut-kṣāma-kaṇṭhaḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣut (प्रातिपदिक) + kṣāma (प्रातिपदिक) + kaṇṭha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (उपपद/षष्ठीभावः) ‘क्षुत्-क्षामः कण्ठः यस्य’ इति अर्थे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of aham)
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
snātvāhaving bathed
snātvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsnā (धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive) = having bathed
atrahere
atra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (देशवाचक)
salilein the water
salile:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsalila (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; अधिकरण (location)
śubheauspicious
śubhe:
Adhikarana (Location-qualifier/अधिकरण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (of salile)
mṛtaḥdied
mṛtaḥ:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootmṛ (धातु) + kta (क्त) → mṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियापदवत्—‘मृतः’ = died
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
saṃniviṣṭaḥlay down, became settled
saṃniviṣṭaḥ:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ni-√viś (विश्, धातु) + kta (क्त) → saṃniviṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियापदवत्—‘संनिविष्टः’ = lay/settled (down)
ahamI
aham:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा, एकवचन
kṣudhayāby hunger
kṣudhayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkṣudhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु (by/through hunger)
paripīḍitaḥtormented, afflicted
paripīḍitaḥ:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootpari-√pīḍ (पीड्, धातु) + kta (क्त) → paripīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (of aham)

Unspecified (same repentant former king speaking)

Type: kund

Listener: viprendra

Scene: A frail, starving pilgrim with parched throat steps into bright, sanctified water; his body collapses on the bank/shallows, conveying both suffering and sanctity; the water glows subtly as if charged with merit.

FAQs

Contact with a tīrtha—especially bathing with sincere inner turning—can become spiritually decisive even at life’s end.

The local “auspicious water” (salila śubha) of the tīrtha at this spot; the chapter context supplies the precise name of the site.

Snāna (ritual bathing) in the auspicious water is explicitly mentioned.