Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

etasmātkāraṇānnaitadatikrāmati puṣpakam | tatkṣetraṃ niścalībhūtaṃ satyametanmayoditam

ด้วยเหตุนี้เอง ปุษปกะจึงไม่ล่วงเลยไปกว่านี้; เหนือเขตศักดิ์สิทธิ์นั้นมันสงบนิ่ง—นี่คือความจริงที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้

etasmātfrom this
etasmāt:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिकम्; नपुंसकलिङ्गम्/पुंलिङ्गम्, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचनम्
kāraṇātbecause of the reason
kāraṇāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचनम्
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
etatthis
etat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिकम्; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative) / द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्; अत्र कर्मरूपे (object)
atikrāmaticrosses, goes beyond
atikrāmati:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootati-√kram (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्
puṣpakamPuṣpaka (the aerial car)
puṣpakam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpuṣpaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative) / द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचनम्; अत्र कर्तृरूपे (subject)
tatthat
tat:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिकम्; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'kṣetram')
kṣetramthe sacred field
kṣetram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
niścalī-bhūtamhaving become immovable
niścalī-bhūtam:
Kriyā-samānādhikaraṇa (Predicate complement/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootniścalī (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त; √bhū 'to become')
Formसमासः (तत्पुरुषः/उपपद-समासः: 'having become motionless'); नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; विधेय-विशेषणम्
satyamtrue
satyam:
Kriyā-samānādhikaraṇa (Predicate complement/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootsatya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; वाक्ये विधेय-विशेषणम् ('true')
etatthis
etat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिकम्; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्
mayāby me
mayā:
Karta (Agent in passive)/Kartṛ (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-प्रातिपदिकम्; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचनम्
uditamsaid, declared
uditam:
Kriyā-samānādhikaraṇa (Predicate complement/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Root√vad (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) 'said/uttered'; नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचनम्; 'etat' इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

Hanumān

Tirtha: Hāṭakeśvara

Type: kshetra

Scene: Puṣpaka-vimāna halts mid-sky above the kṣetra, as if held by an unseen sacred force; below lies a radiant field, with subtle divine presences; the narrator’s ‘this is truth’ feels like a seal over the scene.

P
Puṣpaka Vimāna
H
Hāṭakeśvara Kṣetra

FAQs

Holiness is portrayed as a real power: even celestial instruments yield to the sanctity of a kṣetra, teaching reverence for sacred boundaries.

Hāṭakeśvara-kṣetra, whose spiritual potency halts the Puṣpaka Vimāna.

No explicit ritual is prescribed; the emphasis is on recognizing and honoring the kṣetra’s sacred force.