Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा

hāṭakeśvaraje kṣetre sarvavyādhivināśakam | vikhyātaṃ triṣu lokeṣu pūritaṃ svacchavāriṇā

ในเขตศักดิ์สิทธิ์แห่งหาฏเกศวร มีทีรถะซึ่งทำลายโรคภัยทั้งปวง เป็นที่เลื่องลือในสามโลก และเต็มเปี่ยมด้วยน้ำใสบริสุทธิ์

हाटकेश्वरजेin (the place) connected with Hāṭakeśvara
हाटकेश्वरजे:
Adhikaraṇa (Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootहाटकेश्वर (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (हाटकेश्वरस्य जः = born/connected with Hāṭakeśvara) (Loc. sg. neut.); विशेषणम् क्षेत्रे
क्षेत्रेin the sacred field/region
क्षेत्रे:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular, neut.)
सर्वव्याधिविनाशकम्destroyer of all diseases
सर्वव्याधिविनाशकम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + विनाशक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया/प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां व्याधीनां विनाशकम्) (Nom./Acc. sg. neut.); विशेषणम् (तीर्थम्/क्षेत्रम्/जलम्) संदर्भे
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Kriyā (Predicate adjective)
TypeVerb
Rootवि-√ख्यात् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; “renowned”
त्रिषुin three
त्रिषु:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Locative plural); विशेषणम् लोकेषु
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Locative plural, masc.)
पूरितम्filled
पूरितम्:
Kriyā (Predicate adjective)
TypeVerb
Root√पॄ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; “filled”
स्वच्छवारिणाwith clear water
स्वच्छवारिणा:
Karaṇa (Instrument/means)
TypeNoun
Rootस्वच्छ (प्रातिपदिक) + वारि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (स्वच्छं वारि) (Instr. sg. neut.)

Sūta (narration)

Tirtha: Śaṅkhatīrtha (in Hāṭakeśvara-kṣetra)

Type: kund

Listener: Ṛṣis

Scene: A luminous tīrtha in a Śiva-kṣetra: a clear-water kund/pond reflecting sky; pilgrims at the edge; subtle conch symbolism; distant shrine of Hāṭakeśvara.

H
Hāṭakeśvara-kṣetra
Ś
Śaṅkhatīrtha (context)
S
svaccha-vāri (pure water)

FAQs

Sacred places are portrayed as vessels of divine grace where purity (svaccha vāri) and faith bring restoration.

Śaṅkhatīrtha in the Hāṭakeśvara-kṣetra, famed as a destroyer of diseases.

Implied: approach the tīrtha and use its waters—typically through snāna (ritual bathing).