Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

अथ लिंगस्य पातेन त्रैलोक्यभयशंसिनः । उत्पाता दारुणास्तस्थुः सर्वत्र द्विजसत्तमाः

atha liṃgasya pātena trailokyabhayaśaṃsinaḥ | utpātā dāruṇāstasthuḥ sarvatra dvijasattamāḥ

ครั้นแล้วเพราะการตกของลึงค์นั้น ลางร้ายอันน่าสะพรึงก็ปรากฏทั่วทุกแห่ง บอกเหตุแห่งความหวาดกลัวแก่ไตรโลก โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ

अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connective)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रमसूचक (then)
लिङ्गस्यof the liṅga
लिङ्गस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
पातेनby the fall
पातेन:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्
त्रैलोक्यभयशंसिनःforeboding fear for the three worlds
त्रैलोक्यभयशंसिनः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + शंसिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य भयम् शंसन्ति इति) ‘foretelling fear for the three worlds’
उत्पाताःportents
उत्पाताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
दारुणाःterrible
दारुणाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदारुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘उत्पाताः’ इति विशेषणम्
तस्थुःstood/appeared
तस्थुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
सर्वत्रeverywhere
सर्वत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्ययम् (everywhere)
द्विजसत्तमाःO best of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजसत्तमाः:
Sambodhana (Vocative address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमाः) संबोधनार्थेऽपि प्रयोगः (O best of twice-born)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (addressing sages as dvijasattama)

Type: kshetra

Listener: dvija-sattama

Scene: Across the three worlds, skies darken, animals panic, lamps flicker; sages and brāhmaṇas look upward as unnatural signs ripple outward from the sacred epicenter.

T
Trailokya (three worlds)

FAQs

When divine order is disrupted, the cosmos reflects it through omens; dharma requires restoration through right understanding and propitiation.

Not named in this verse; it functions as a prelude to a site’s sanctification through crisis and resolution.

None here; the verse describes omens, often followed by prayers and remedial rites in later passages.