Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

काश्चिदर्द्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः । अर्धसंयमितैः कैशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः

kāścidarddhānuliptāṃgyaḥ kāścidekāṃjitekṣaṇāḥ | ardhasaṃyamitaiḥ kaiśaistathānyāstyaktabālakāḥ

สตรีบางนางทาน้ำมันชโลมกายเพียงครึ่งเดียว; บางนางกรีดเขม่าที่ดวงตาเพียงข้างเดียว. บางนางรวบผมไว้เพียงครึ่ง ๆ กลาง ๆ ส่วนบางนางตกใจจนละทิ้งลูกน้อยแล้วรีบวิ่งออกมา

kāścitsome (women)
kāścit:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite: ‘some’)
ardha-anulipta-aṅgyaḥwhose limbs are half-smeared (with unguent)
ardha-anulipta-aṅgyaḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to kāścit)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + anu-lip (धातु) → anulipta (कृदन्त) + aṅgī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (ardhena anuliptā aṅgāni yāsām) — ‘अर्धानुलिप्ताङ्गी’ बहुव्रीह्यर्थे प्रयुक्तः, परन्तु रूपेण तत्पुरुष-समास-श्रृङ्खला
kāścitsome (women)
kāścit:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग
eka-añjita-īkṣaṇāḥwith one eye anointed/painted
eka-añjita-īkṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to kāścit)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + añj (धातु) → añjita (कृदन्त) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (ekam īkṣaṇam añjitam yāsām)
ardha-saṃyamitaiḥhalf-tied/half-restrained
ardha-saṃyamitaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootardha (प्रातिपदिक) + sam-yam (धातु) → saṃyamita (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; समासः (ardhena saṃyamitaiḥ)
keśaiḥwith (their) hair
keśaiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (Instrumental); बहुवचन
tathāthus, likewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
anyāḥothers (women)
anyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
tyakta-bālakāḥhaving abandoned (their) children
tyakta-bālakāḥ:
Viśeṣaṇa (Adjectival to anyāḥ)
TypeAdjective
Roottyakta (कृदन्त) + bālaka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; समासः (tyaktāḥ bālakāḥ yāsām) — ‘having left (their) children’

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual deduction for Māhātmya-style narration)

Scene: Close-up vignettes: one woman half anointed with oil/paste, another with only one eye lined, hair half-tied; a mother stepping out abruptly while a child remains behind; all moving toward the same focal point off-frame.

FAQs

Worldly attraction and sudden agitation are shown as unstable; the Māhātmya narrative prepares the reader for the deeper dharmic consequences that follow.

Within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya setting; the exact named tīrtha is not stated in this verse alone.

None in this verse; it is descriptive narrative imagery.