Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

शक्रं प्रमत्तं ज्ञात्वाथ मदाद्राज्यस्य दुर्मतिम् । तिरोधानमनुप्राप्तो बृहस्पती रुषान्वितः

śakraṃ pramattaṃ jñātvātha madādrājyasya durmatim | tirodhānamanuprāpto bṛhaspatī ruṣānvitaḥ

ครั้นรู้ว่า ศักระ ประมาทเลินเล่อ และด้วยความเมาแห่งราชอำนาจทำให้ปัญญาวิปลาส พฤหัสบดีผู้เปี่ยมด้วยความกริ้ว จึงเข้าสู่ม่านแห่งการเร้นกาย อันลี้ลับไป

शक्रम्Indra (Śakra)
शक्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; Masculine, Accusative (2nd), Singular
प्रमत्तम्intoxicated, careless
प्रमत्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रमत्त (कृदन्त; √मद् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शक्रम् इति विशेषणम्; Masculine, Accusative, Singular (qualifying śakram)
ज्ञात्वाhaving known
ज्ञात्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to main action)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); having known
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle)
मदात्from intoxication
मदात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; Masculine, Ablative (5th), Singular
राज्यस्यof the kingdom
राज्यस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; Neuter, Genitive (6th), Singular
दुर्मतिम्evil-mindedness, bad intention
दुर्मतिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (शक्रम् प्रति)
तिरोधानम्disappearance, concealment
तिरोधानम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतिरोधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अनुप्राप्तः इति क्रियायाः कर्म)
अनुप्राप्तःattained, reached (and became)
अनुप्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु-√प्राप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle) प्रयुक्तः विधेयवत्; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (बृहस्पतिः)
बृहस्पतिःBṛhaspati (guru of the gods)
बृहस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Nominative (1st), Singular
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; Feminine, Instrumental (3rd), Singular
अन्वितःendowed, accompanied
अन्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वित (कृदन्त; √इ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बृहस्पतिः इति विशेषणम्; Masculine, Nominative, Singular

Lomāśa

Tirtha: Kedāra (Kedārakṣetra)

Type: kshetra

Scene: Bṛhaspati, radiant yet stern, turns away from a heedless Indra seated in royal splendor; the guru’s form fades into a veil of light (tirodhāna) as celestial courtiers freeze in shock.

I
Indra (Śakra)
B
Bṛhaspati

FAQs

Pride born of power destroys discernment; when guidance is dishonored, wisdom withdraws and downfall begins.

None; it is a moral-cosmic episode within the Kedārakhaṇḍa narrative.

None explicitly; the implied prescription is humility and honoring the guru to retain auspicious guidance.