Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

विमृश्य परया बुद्ध्या कार्याकार्यविचारणाम् । शक्रं प्रपूजयामास बहुमानपुरःसरम् । लोकपालैः समेतं च तथा सुरगणैः सह

vimṛśya parayā buddhyā kāryākāryavicāraṇām | śakraṃ prapūjayāmāsa bahumānapuraḥsaram | lokapālaiḥ sametaṃ ca tathā suragaṇaiḥ saha

ครั้นไตร่ตรองด้วยปัญญาอันแหลมคมถึงสิ่งที่ควรทำและไม่ควรทำแล้ว เขาก็ถวายการบูชาและให้เกียรติแด่ศักระ (อินทรา) อย่างยิ่ง โดยศักระมาพร้อมเหล่าโลกบาลและหมู่เทพทั้งหลาย

विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Kriya (Prior action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मृश् (धातु) → विमृश्य (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया
परयाwith excellent
परया:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘बुद्ध्या’ इत्यस्य विशेषण
बुद्ध्याby intellect
बुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
कार्याकार्यविचारणाम्the deliberation of what should and should not be done
कार्याकार्यविचारणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य-अकार्य-विचारणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—द्वन्द्व (कार्य + अकार्य) ततः तत्पुरुषेण ‘विचारणा’ सह
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
प्रपूजयामासworshipped
प्रपूजयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-पूज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
बहुमानपुरःसरम्preceded by great respect
बहुमानपुरःसरम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुमान-पुरःसर (प्रातिपदिक; बहुमान + पुरःसर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बहुमानः पुरःसरः यस्य)
लोकपालैःwith the guardians of the worlds
लोकपालैः:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootलोक-पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकानां पालाः)
समेतम्accompanied
समेतम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-इ (धातु) → समेत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘शक्रम्’ इत्यस्य विशेषण
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (thus/also)
सुरगणैःwith the hosts of gods
सुरगणैः:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootसुर-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुराणां गणाः)
सहtogether with
सह:
Sahakari (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition/adverb: with)

Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (frame)

Type: kshetra

Scene: Bali, after thoughtful deliberation, formally honors Indra (Śakra) who arrives with Lokapālas and devas; a ceremonial reception with offerings and respectful gestures.

Ś
Śakra (Indra)
L
Lokapāla
S
Sura-gaṇa
B
Bali (implied)

FAQs

True wisdom is dharmic discernment, expressed through respectful conduct toward those who arrive under protection.

The Kedārakhaṇḍa setting underlies the episode, but the verse itself highlights conduct rather than a site-description.

A form of pūjā/honoring is indicated (prapūjayāmāsa), as dignified reception and worship.