Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30

नैरृतेश्वरं च नैरृत्यां वायव्यां पावनेश्वरम् । केदारं मृत्युलोके च तथैव अमरेस्वरम्

nairṛteśvaraṃ ca nairṛtyāṃ vāyavyāṃ pāvaneśvaram | kedāraṃ mṛtyuloke ca tathaiva amaresvaram

ในทิศตะวันตกเฉียงใต้ (ไนฤต) มี ไนฤเตศวร และในทิศตะวันตกเฉียงเหนือ (วายัพยะ) มี ปาวเนศวร ส่วนในมรรตยโลก (โลกมนุษย์/แผ่นดิน) มีเกดาร และเช่นเดียวกันมีอมเรศวร

नैरृतेश्वरम्Nairṛteśvara
नैरृतेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनैरृतेश्वर (प्रातिपदिक: नैरृत + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नाम
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
नैरृत्याम्in the Nairṛta (southwest) quarter
नैरृत्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनैरृती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (नैरृत-दिशि)
वायव्याम्in the Vāyu (northwest) quarter
वायव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायव्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; (वायव्य-दिशि)
पावनेश्वरम्Pāvaneśvara
पावनेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपावनेश्वर (प्रातिपदिक: पावन + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नाम
केदारम्Kedāra
केदारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नाम
मृत्युलोकेin the mortal world
मृत्युलोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमृत्युलोक (प्रातिपदिक: मृत्यु + लोक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
तथाthus
तथा:
Sambandha (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb: thus/so)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
अमरेश्वरम्Amareśvara
अमरेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअमरेश्वर (प्रातिपदिक: अमर + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; नाम; (पाठे "अमरेस्वरम्" = ई/ए-व्यत्यय-लेखन)

Lomaharṣaṇa (Sūta), addressing the sages (deduced)

Tirtha: Kedāra; (earthly) Amareśvara; Nairṛteśvara; Pāvaneśvara

Type: kshetra

Scene: Directional guardians in their quarters—Nairṛteśvara in the southwest with protective, boundary symbolism; Pāvaneśvara in the northwest with wind motifs; then a shift to earth: Kedāra nestled among snowy peaks, inviting mortals to approach.

N
Nairṛteśvara
N
Nairṛti (direction)
P
Pāvaneśvara
V
Vāyu (direction)
K
Kedāra
A
Amareśvara
M
Mṛtyuloka

FAQs

The verse situates Śiva’s liṅgas in cosmic directions and on earth, implying that devotion connects the mortal realm to the divine order of the universe.

Kedāra (Kedarnath) is explicitly mentioned as a major earthly liṅga-site within the Kedāra-khaṇḍa’s sacred geography.

None explicitly; the focus is on naming and locating revered liṅgas for remembrance and pilgrimage orientation.