Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 54

दृष्टं हि चेत्त्वया ब्रह्मन्मस्तकं परमार्थतः । साक्षिणः के त्वया तत्र अस्मिन्नर्थे प्रकल्पिताः

dṛṣṭaṃ hi cettvayā brahmanmastakaṃ paramārthataḥ | sākṣiṇaḥ ke tvayā tatra asminnarthe prakalpitāḥ

หากท่านได้เห็นยอดนั้นจริงโดยสัจธรรมสูงสุด โอ้พระพรหม แล้วท่านได้แต่งตั้งพยานผู้ใดไว้ ณ ที่นั้นเพื่อคำกล่าวอ้างนี้?

दृष्टम्seen
दृष्टम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त/भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘seen’ (past passive participle)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ ‘indeed/for’
चेत्if
चेत्:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional) ‘if’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया? (न), तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन, पुल्लिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग-सामान्य; ‘by you’
ब्रह्मन्O Brahmā
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, संबोधन (8th/सम्बोधन) एकवचन; vocative ‘O Brahman/Brahmā’
मस्तकम्head
मस्तकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया) एकवचन; object of ‘seen’
परमार्थतःtruly
परमार्थतः:
Adhikarana (Adverbial locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपरमार्थ (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिलन्त-अव्यय (ablatival adverb) ‘in truth/really’
साक्षिणःwitnesses
साक्षिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसाक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा) बहुवचन; ‘witnesses’
केwho (which persons)
के:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; interrogative ‘who?’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/तृतीया) एकवचन; ‘by you’
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb) ‘there’
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन; ‘in this’
अर्थेmatter
अर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी) एकवचन; ‘in the matter’
प्रकल्पिताःappointed
प्रकल्पिताः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootप्र + कल्प् (धातु) → प्रकल्पित (कृदन्त/भूतकर्मणि)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘appointed/arranged’ (PPP)

Viṣṇu

Tirtha: Śrīkedāra (Kedāra-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: Viṣṇu confronts Brahmā in a divine assembly, demanding witnesses for Brahmā’s claim of having seen the ‘mastaka’ (summit/crown) of the cosmic manifestation; gods watch tensely.

V
Viṣṇu
B
Brahmā
W
Witnesses (sākṣi)

FAQs

Dharma values truth verified by integrity; spiritual pride is checked through accountability.

The verse is part of Kedārakhaṇḍa’s liṅga-mahātmya narrative rather than a direct praise of a single tīrtha spot.

None; it concerns ethical inquiry and the dharmic principle of truthful testimony.