Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 81

अजेयोऽहं प्राणिनां सर्वथैव तस्मान्न वाच्यं तु वोच हि साध्वि । द्यूतं कुरुष्वाद्य यथेष्टमेव जेष्यामि चाहंच पुनः प्रपश्या

ajeyo'haṃ prāṇināṃ sarvathaiva tasmānna vācyaṃ tu voca hi sādhvi | dyūtaṃ kuruṣvādya yatheṣṭameva jeṣyāmi cāhaṃca punaḥ prapaśyā

“เรานั้นเป็นผู้มิอาจพิชิตได้โดยสรรพสัตว์ทั้งปวงไม่ว่าประการใด เพราะฉะนั้น โอ้สตรีผู้ทรงศีล อย่าได้กล่าวเช่นนั้นเลย จงเล่นลูกเต๋าวันนี้ตามใจปรารถนา แล้วเจ้าจักได้เห็นอีกครั้งว่าเราก็จักชนะเช่นกัน”

अजेयःunconquerable
अजेयः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + जेय (जि धातु → जेय, कृदन्त)
Formनञ्-समास/उपपद-निषेध; ‘unconquerable’; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (अहम्)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणिनाम्of living beings
प्राणिनाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
सर्वथाin every way
सर्वथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in every way)
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative: ‘therefore/from that’)
not
:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
वाच्यम्to be said / should be said
वाच्यम्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → वाच्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थे क्तव्य-भाव (gerundive sense: ‘to be said’); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as predicate ‘should not be said’
तुbut
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अवधानसूचक
वोचsay
वोच:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (वद) ‘say’
हिindeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थ
साध्विO virtuous lady
साध्वि:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसाध्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
द्यूतम्dice-game
द्यूतम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootद्यूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कुरुष्वdo / arrange
कुरुष्व:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अद्यtoday
अद्य:
Kālādhi karaṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
यथेष्टम्as you wish
यथेष्टम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + इष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (यथा इष्टम्); अव्यय; ‘as desired’
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
जेष्यामिI will win
जेष्यामि:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future); उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन
also
:
Samuccaya (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
प्रपश्यsee / behold
प्रपश्य:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śiva (deduced from immediate narrative context; explicit in 84)

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Śiva speaks with confident calm, one hand slightly raised as if to pause Gaurī’s claim; the dice-board remains, but the focus is on Śiva’s sovereign composure and the invitation to play again.

Ś
Śiva
P
Pārvatī (Girijā/Ambikā)

FAQs

Even divine speech can appear competitive in līlā (play), but it ultimately exposes and corrects subtle pride (ahaṃkāra).

The verse occurs in Kedārakhaṇḍa, the section praising Kedāra/Kedārnātha and its sacred landscape, though this specific line focuses on the Śiva–Pārvatī episode.

None—this is narrative dialogue (ākhyāna), not a direct injunction about vrata, snāna, or dāna.