Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 68

तौ दंपती क्रीडया सज्जमानौ दृष्टौ तदा ऋषिणा नारदेन । सविस्मयोत्फुल्लमना मनस्वी विलोकमानोऽतितरां तुतोष

tau daṃpatī krīḍayā sajjamānau dṛṣṭau tadā ṛṣiṇā nāradena | savismayotphullamanā manasvī vilokamāno'titarāṃ tutoṣa

ครั้งนั้นฤๅษีนารทได้เห็นสองสามีภรรยากำลังรื่นเริงในกีฬาของตน ใจท่านเบิกบานด้วยความพิศวง; มหามุนีผู้ประเสริฐเฝ้ามองแล้วปีติยิ่งนัก

तौthose two
तौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम-रूप (demonstrative pronoun)
दंपतीthe couple
दंपती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदम्पती (प्रातिपदिक; दम्पति-शब्द)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; दम्पती-रूप (husband and wife as a pair)
क्रीडयाby play, in sport
क्रीडया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: by/through)
सज्जमानौbecoming attached/engaged
सज्जमानौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसज्ज् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (qualifying ‘तौ/दंपती’)
दृष्टौseen
दृष्टौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; ‘seen’ (agreeing with ‘तौ’)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कर्तृ-करण-भाव (agent in passive construction)
नारदेनby Nārada
नारदेन:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; अपपद-विशेषण (apposition to ‘ऋषिणा’)
सविस्मय-उत्फुल्ल-मनाwith amazed and blossoming mind
सविस्मय-उत्फुल्ल-मना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + विस्मय (प्रातिपदिक) + उत्फुल्ल (कृदन्त/प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘मनस्वी’)
मनस्वीthe wise/strong-minded one
मनस्वी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमनस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण (of Nārada)
विलोकमानःlooking, observing
विलोकमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवि + लोक् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, आत्मनेपद-भाव); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (while looking)
अतितराम्exceedingly, very much
अतितराम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतितरां (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (intensifier adverb)
तुतोषwas delighted
तुतोष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootतुष् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Scene: Nārada, veena-bearing, beholds Śiva and Satī/Pārvatī as a divine couple absorbed in playful sport; his face shows astonished joy amid a Himalayan sacred grove near Kedāra.

N
Nārada
Ś
Śiva
P
Pārvatī

FAQs

Darśana of the divine—seeing Śiva with Śakti—naturally awakens wonder and joy, a hallmark of bhakti.

Kedārakhaṇḍa is the setting; this verse highlights devotional vision rather than a named location.

None.