Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 67

इत्येवमुक्त्वा गिरिराजकन्यका जग्राह चाक्षान्भुवनैकसुंदरी । क्रीडां चकाराथ महर्षिसाक्ष्यके तत्रास्थिता सा हि भवेन संयुता

ityevamuktvā girirājakanyakā jagrāha cākṣānbhuvanaikasuṃdarī | krīḍāṃ cakārātha maharṣisākṣyake tatrāsthitā sā hi bhavena saṃyutā

ครั้นตรัสดังนั้น ธิดาแห่งราชาแห่งขุนเขา—ผู้เป็นความงามหนึ่งเดียวแห่งโลกทั้งปวง—ก็หยิบลูกสกา แล้วเริ่มการละเล่น โดยมีมหาฤษีเป็นพยาน; ณ ที่นั้นนางยืนอยู่ร่วมเป็นหนึ่งกับภวะ (พระศิวะ)

इतिthus
इति:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
एवम्in this way
एवम्:
Adverbial
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)
गिरिराजकन्यकाthe daughter of the mountain-king
गिरिराजकन्यका:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootगिरिराज + कन्यका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गिरिराजस्य कन्यका)
जग्राहtook/seized
जग्राह:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Connector
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
अक्षान्dice
अक्षान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
भुवनैकसुन्दरीthe sole beauty of the world
भुवनैकसुन्दरी:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeNoun
Rootभुवन + एक + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (भुवने एकैव सुन्दरी) विशेषणरूपेण (गिरिराजकन्यका)
क्रीडाम्play/game
क्रीडाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootक्रीडा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चकारdid/made
चकार:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
महर्षिसाक्ष्यकेin the presence/witness of great sages
महर्षिसाक्ष्यके:
Adhikaraṇa (Location/setting)
TypeNoun
Rootमहर्षि + साक्ष्यक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महर्षीणां साक्ष्यके)
तत्रthere
तत्र:
Adverbial (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
अस्थिताstanding/remaining
अस्थिता:
Karta (as qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा)
साshe
सा:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात
भवेनwith Bhava (Śiva)
भवेन:
Saha/Instrument (सह)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
संयुताjoined/associated
संयुता:
Karta (as qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + युज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा)

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa per Māheśvarakhaṇḍa convention)

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Scene: Girijā, ‘beauty of the worlds’, holds dice and begins the game; Śiva stands/ sits with her in intimate union; Nārada watches as solemn witness; the Himalayan sacred aura surrounds them.

P
Pārvatī (Girirājakanyakā)
B
Bhava (Śiva)
N
Nārada (as maharṣi witness)

FAQs

The divine couple’s unity (Śiva–Śakti) is portrayed as the ground of all action; even play becomes sacred when rooted in that oneness.

This is within Kedārakhaṇḍa’s sacred landscape; the verse itself emphasizes the divine scene rather than naming a particular tīrtha.

None.