Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 53

नारद उवाच । नतोस्म्यहं देववरौ युवाभ्यां परात्पराभ्यां कलया तथापि । दृष्टौ मया दंपती राजमानौ यौ वीजभूतौ सचराचरस्य

nārada uvāca | natosmyahaṃ devavarau yuvābhyāṃ parātparābhyāṃ kalayā tathāpi | dṛṣṭau mayā daṃpatī rājamānau yau vījabhūtau sacarācarasya

นารทกล่าวว่า: ข้าพเจ้าขอนอบน้อมแด่พระองค์ทั้งสอง ผู้ประเสริฐยิ่งในหมู่เทพ—ผู้สูงสุดเหนือสูงสุด—แม้จะทรงปรากฏเพียงส่วนหนึ่งแห่งความบริบูรณ์ ข้าพเจ้าได้เห็นคู่ทิพย์ผู้รุ่งเรือง ผู้เป็นเมล็ดเหตุแห่งสรรพสิ่งทั้งที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหว

नारदःNarada
नारदः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
नतःbowed, having bowed
नतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनत (कृदन्त; √नम् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘अहं’ इत्यस्य विशेषण
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देववरौthe two best gods
देववरौ:
Sambodhyaprayoga/Predicate (सम्बोधन/विशेष्य)
TypeNoun
Rootदेव + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; ‘श्रेष्ठौ देवौ’ इति
युवाभ्याम्by you two / to you two (as a pair)
युवाभ्याम्:
Saha/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन
परात्पराभ्याम्by the two who are beyond the beyond
परात्पराभ्याम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरात्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), द्विवचन; ‘युवाभ्याम्’ इत्यस्य विशेषण
कलयाby a portion/part
कलया:
Instrument (करण)
TypeNoun
Rootकला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तथापिeven so, nevertheless
तथापि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतथापि (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-समुच्चय/विरोधार्थक (concessive particle)
दृष्टौwere seen
दृष्टौ:
Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootदृष्ट (कृदन्त; √दृश् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘यौ’ इत्यस्य विधेय
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
दम्पतीthe couple
दम्पती:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeNoun
Rootदम्पती (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (दम्पती-शब्दः दम्पत्योः), प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन
राजमानौshining, resplendent
राजमानौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजमान (कृदन्त; √राज् धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शानच्/आन), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; ‘दम्पती’ इत्यस्य विशेषण
यौwho (the two)
यौ:
Karta/Subject (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन, पुंलिङ्ग
बीजभूतौhaving become the seed/cause
बीजभूतौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबीज + भूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; ‘यौ’ इत्यस्य विशेषण; ‘बीजं भूता’ इति
सचराचरस्यof all moving and unmoving beings
सचराचरस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootस + चर + अचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

Nārada

Tirtha: Kedāra / Kedāranātha

Type: kshetra

Listener: Śiva (Śaṃbhu) and Pārvatī

Scene: Nārada, with vīṇā and matted locks, stands in reverence before the radiant divine couple—Śiva and Pārvatī—whose aura suggests they are the seed-source of all beings; the Himalayan Kedāra landscape frames the epiphany.

N
Nārada
Ś
Śiva
P
Pārvatī

FAQs

The Divine Couple is acknowledged as the transcendent source of the cosmos, yet graciously approachable through manifest presence.

The praise occurs within Kedāra Khaṇḍa, tying the vision of Śiva-Pārvatī to Kedāra’s sacred pilgrimage atmosphere.

No explicit rite is stated; the act highlighted is reverential salutation and theological praise.